Waren er Romeinen op Okinawa?

Een Han Chinees uit Liqian met lichte ogen

Afgelopen week ging het in deze column over twee skeletten uit Romeins Londen die door onderzoekers als Chinezen werden geïdentificeerd. Het is een fascinerende vondst die erop duidt dat directe economische contacten tussen het Westen en het verre Oosten al bijna tweeduizend jaar oud zijn.

Wie zich afvraagt welke sporen dat handelsverkeer dan aan Oosterse zijde heeft nagelaten, werd deze week op zijn wenken bediend. Een Japanse archeoloog maakte een fascinerende ontdekking wereldkundig die recentelijk werd gedaan op Okinawa — u weet wel, dat zuidelijke Japanse eiland waarvan de bewoners stokoud worden omdat ze voortdurend vis eten, veel lichaamsbeweging krijgen, doordat ze onder andere dagelijks in hun tuin werken, en waar ze over een sterk en actief sociaal netwerk beschikken, dat ze tot op hoge leeftijd cultiveren.

okinawa

De Romeinse munten die gevonden zijn bij de opgravingen te Okinawa

Bij opgravingen in de ruïnes van het Katsuren-kasteel kwamen tien munten tevoorschijn. Na röntgenonderzoek bleken vier van die munten Romeins te zijn en te stammen uit de tijd tussen 300 en 400 n.Chr. Een vijfde munt is Ottomaans en komt dus uit een veel latere periode, om precies te zijn uit 1687.

katsuren

Het Katsuren-kasteel

Omdat genoemd kasteel zijn grootste bloei doormaakte in de vijftiende eeuw, is de grote vraag hoe die Romeinse munten in Japan terecht zijn gekomen. Gezien de context van de vondst ligt het voor de hand om te denken dat de geldstukken in kwestie als exotische verzamelobjecten in Japan zijn beland. In de vijftiende eeuw voerden de bewoners van Okinawa handel in geheel Zuidoost-Azië en dus moeten we daar naar de oorsprong van deze munten speuren.

ryukyumap

Handelscontacten tussen Okinawa en China in de bloeiperiode van het Katsuren-kasteel

Op het vasteland van China zijn in de loop der tijd behoorlijk wat Romeinse munten teruggevonden. De meest voor de hand liggende verklaring daarvoor is nog altijd dat die munten daar via de Zijderoute terecht zijn gekomen. Bij dat proces verloren de munten overigens wel hun praktische functie. Vooral tijdens de Tang- en de Song-dynastieën werden de munten gebruikt voor de productie van bijzondere juwelen. De Japanse vondst op Okinawa bevestigt nu dat dit middeleeuws-Chinese gebruik ook daarna nog eeuwenlang voortleefde.

Of de Romeinen zelf ooit in China of zelfs Japan terecht zijn gekomen, blijft voorlopig onduidelijk. De suggestie dat de bewoners van het dorp Liqian in de Chinese provincie Gansu, die soms groene of blauwe ogen en licht haar hebben, zouden afstammen van een verdwenen Romeins legioen, moet in ieder geval naar het rijk der fabelen worden verwezen. Dat verschijnsel is namelijk een regionale genetische variant.

Meer zien van het Katsuren-kasteel? Kijk dan naar deze impressie: