Waar Oost en West elkaar ontmoeten

Boeddha, op typische Griekse wijze afgebeeld, realistisch en gehuld in een Griekse mantel; vindplaats: Afghanistan, nu te bezichtigen in het National Museum van Tokio

2016 was een veelbewogen jaar. Er zijn geen voortekenen dat het er in 2017 rustiger aan zal toegaan. Toch is er een manier om de toekomst met een gezonde dosis vertrouwen tegemoet te zien: kennis van het historische perspectief. Schuif het kortetermijndenken terzijde en je ontdekt dat de geschiedenis keer op keer vooral cyclisch verloopt: na magere jaren volgen vette jaren, waarop weer magere jaren volgen, en dat in eindeloze herhaling.

Goodbye to all that!

Bent u geïnteresseerd in dat bredere historische perspectief? Dan kan ik u van harte een tweetal boeken aanbevelen van de Israëlische historicus Yuval Noah Harari: Homo Sapiens. A Brief History of Humankind uit 2014 en Homo Deus. A History of Tomorrow uit 2015.

Homo Deus (2015)

Zoals de titel al doen vermoeden, gaat het eerste boek over waar we als mens vandaan komen, en over hoezeer die geschiedenis bepalend is geweest voor de wijze waarop we onze maatschappij nog altijd inrichten. Het tweede boek kijkt naar de directe toekomst en legt de nadruk op de rol van big data. Die zijn op dit moment bezig ons leven zo fundamenteel te veranderen, dat het feitelijk volstrekt onmogelijk is om te voorspellen hoe de mens er anno 2100 voor zal staan.

De mens van de toekomst? Alicia Vikander als AI mens in de film Ex Machina (2014)

Hoewel soms kort door de bocht, zijn beide boeken indrukwekkend, verhelderend, uitdagend en geschreven in een zeer onderhoudende stijl. Was u al een fan van Jared Diamond? Dan zijn de boeken van Harari zonder meer een must.

Homo Sapiens (2014)

Wat ook indrukwekkend is, is dat Harari naar eigen zeggen per dag twee uur mediteert. Daarin is hij niet alleen. Uit recent onderzoek blijkt dat veel succesvolle ceo’s ook dagelijks aan meditatie doen, en dat zij daarin een belangrijke sleutel tot hun succes zien.

Harari aan het werk

Dat lijkt misschien revolutionair, maar feitelijk doen deze mediterende tijdgenoten niets anders dan het opnieuw tot leven wekken van een oude en beproefde succesformule. De Grieks-Hellenistische koningen die tweeduizend jaar geleden heersten over wat nu Afghanistan, Pakistan en het Noorden van India is, ontdekten toen al het belang van regelmatige meditatie. Dat is goed te zien aan de kunstwerken die onder hun bewind tot stand kwamen. Daarin is sprake van een briljant huwelijk tussen het beste van wat het Westen en het Oosten te bieden hadden en hebben: typisch Grieks kunstenaarschap diende hier als basis om expressie te geven aan de typisch boeddhistische vormen van mentale sereniteit.

Zilveren munt met typische afbeelding van een Bactrische koning (Antimachus)

Mijn goede voornemen voor 2017? Niet opnieuw het wiel uitvinden, maar gewoon doen wat de Hellenistische koningen van toen en de ceo’s van nu doen: alles in het grotere perspectief plaatsen door iedere dag zeker 20 minuten te mediteren.

Meer weten over de verspreiding van de Griekse cultuur in centraal Azië en de huidige overblijfselen daarvan? Bekijk dan de volgende video!