De munt als propaganda-wapen

Munt uit de joodse opstand tegen Rome, met de Hebreeuwse tekst Shekel, Israel, jaar 3 Vorige week ging het in deze blog over de rol die de oude Grieken speelden bij de monetarisering van de economie. Het Griekse muntwezen was gebaseerd op een zilveren standaard. Die standaard bleef altijd een belangrijk ijkpunt: in de antieke […]

Lees verder »

De uilen van Athene

Atheense tetradrachme met afbeelding van de godin Athena en op de keerzijde een uil met olijftak Afgelopen week kreeg ik als wisselgeld een handvol Griekse euro’s terug. Dergelijke munten dragen de afbeelding van een uil en een olijftak en zijn een kopie van de drachmen die in het klassieke Athene vanaf de vijfde eeuw v.Chr. […]

Lees verder »

Een beetje wijn doet wonderen

Villa dei Misteri, Pompeï, Italië Wie zaken wil doen in Italië, moet beschikken over een gezonde hoeveelheid doorzettingsvermogen. Zo moest de schrijver van deze column kort geleden toestemming zien te verkrijgen voor een archeologische opgraving in het centrum van Rome. De onderhandelingen die hiervoor nodig zijn, vallen nog het beste te vergelijken met een rituele dans. […]

Lees verder »

Griekse schoonheid was rekenwerk

 Bronzen beeld van een jonge Griekse atleet, uit zee gevist voor de kust van Croatië, 3e eeuw v. Chr. Begin april maakte Neil MacGregor bekend dat hij per medio december van dit jaar terugtreedt als directeur van het British Museum. De afgelopen dertien jaar vormde deze alom geprezen Engelse kunsthistoricus het British Museum om van […]

Lees verder »

We zijn allemaal migranten

Angelsaksische helm uit een graf te Sutton Hoo, Engeland, uit de late 6e eeuw n. Chr. Hoe moeten we omgaan met grootschalige internationale migratie? Het is al een tijd duidelijk dat die vraag één van de grootste maatschappelijke uitdagingen van de 21e eeuw vormt. Vooralsnog lopen we vooral achter de gebeurtenissen aan. Zo werd er de […]

Lees verder »

Eerbetoon aan het edele ros

Thracisch paardengraf uit 500 v. Chr. te Svestari, Bulgarije Tijdens het BBC-programma Dragon’s Den probeerde een jonge ondernemer vorige maand een investering los te peuteren om een nieuwe snack in de markt te zetten: gedroogde insecten, gehuld in een knapperig, gekruid jasje. Helaas kon het product de aanwezige ‘angel investors’ niet bekoren. Het was een […]

Lees verder »

Geloof en wetenschap op één kussen

Tempel van Hercules op het Forum Boarium Zijn er nog mensen die voor hun correspondentie gebruik maken van de oude, vertrouwde schrijfmachine? Die zijn er. Kort geleden viel er bij de schrijver van deze column een keurig getypte brief uit Vaticaanstad op de mat. Daarin werd in formeel Italiaans medegedeeld dat het de leden van […]

Lees verder »

Heeft Jezus de Mona Lisa gezien?

Mozaïek uit Sepphoris met afbeelding van een vrouwengezicht, de zogenaamde Mona Lisa van Galilea Aan het eind van de jaren tachtig maakte ik deel uit van een Amerikaans-Israëlisch team dat opgravingen deed in Sepphoris, een Romeinse stad in noorden van Israël, vlakbij Nazareth. Daar vonden we een spectaculair mozaïek met een afbeelding van een vrouw, […]

Lees verder »

Romeinse broeikasgassen

Ontdekking van een Romeins waterrad uit de mijnen te Rio Tinto, Andalusië, Spanje Vorige week ging het in deze blog over de bloei van de Romeinse economie en over de bekende uitdrukking ‘geld stinkt niet’. Die uitdrukking kwam in zwang toen keizer Vespasianus (69-79 n. Chr.) belasting begon te heffen op het geld dat verdiend […]

Lees verder »

Belastinggeld stinkt niet

Munt met afbeelding van keizer Constantijn, onderdeel van de muntschat van Seaton Down, Devon Vorige week besteedde De Wereld Draait Door aandacht aan De Nationale Wetenschapsagenda, een platform waarbij iedereen moet kunnen meepraten over waar het met onze wetenschap naar toe moet de komende jaren. Als er niet gepolderd kan worden, worden wij Nederlanders immers […]

Lees verder »

Nero, de gestoorde vernieuwer

Wandschildering uit het paleis van keizer Nero, Rome Het thema van de boekenweek is waanzin. Een thema van alle tijden. Al bij de Romeinse keizers gingen de remmen vaak helemaal los. Verscheidene hadden last van grootheidswaanzin. Maar niemand maakte het zo bont als Nero, die regeerde van 54 tot 68 n.Chr. Nero Als we de […]

Lees verder »

Etruskische dames

In Utrecht is het weer de tijd van de introductiecolleges Romeinse geschiedenis voor eerstejaarsstudenten. Dat jaarlijkse ritueel biedt altijd een mooie gelegenheid om na te denken over wat we studenten nu eigenlijk willen bijbrengen en waarom. Ook is het een goede aanleiding nader in te gaan op de nieuwste inzichten en onderzoeksresultaten want op dat […]

Lees verder »

De niet te overwinnen veldmuis

Lararium (huisaltaar) uit Augst, Zwitserland, met rechts een lampenstandaard met muis Muizen zijn prachtige diertjes. Maar als ongenode gasten kunnen deze nijverige knagers voor de nodige opschudding en schade zorgen. Met name in Friesland lijden boeren op dit moment onder een overactieve muizenpopulatie die inmiddels duizenden hectares landbouwgrond heeft aangevreten. Muizenplagen zijn overigens zo oud […]

Lees verder »

Het scheepskerkhof van Istanbul

Een van de handelsschepen die in de haven van het oude Istanbul worden opgegraven Vorige week werd Francesco Schettino tot 16 jaar cel veroordeeld. In 2012 had hij de passagiers van de Costa Concordia aan hun lot overgelaten nadat hij dat cruiseschip bij het eilandje Giglio op de rotsen had laten lopen. Tweeëndertig mensen vonden […]

Lees verder »

Zorgeloos gokken

Dobbel toren Vettweiß-Froitzheim (tussen Aken en Bonn), 4e eeuw n. Chr. Eind vorig jaar bleek dat de Staatsloterij jarenlang niet-verkochte loten bij de trekkingen liet meewegen. De verontwaardiging was groot. De Stichting Loterijverlies stapte naar de rechter. Op 30 januari stelde de Hoge Raad de Stichting in het gelijk. Meer weten over het vervolg? Lees dan Leonard […]

Lees verder »

Vrouwelijk leiderschap

Wandschildering met Thecla, links, die vanuit het raam van een huis naar Paulus (in het midden) luistert. Rechts van Paulus is Thecla’s moeder afgebeeld. Schildering uit de late 5e of 6e eeuw, Paulusgrot, Efeze. Op 26 januari jongstleden was het dan eindelijk zover: in de kathedraal van York werd Libby Lane ingewijd als eerste vrouwelijke […]

Lees verder »

De navel van Europa

De opgravingen te Delphi met omphalos of navel Voor Europese regeringsleiders is het een tijd taboe geweest om te speculeren over het uittreden van Griekenland uit de euro. Begin dit jaar bleek echter dat zelfs bondskanselier Merkel wel degelijk rekening houdt met de mogelijkheid van een “grexit.” Of de Griekse verkiezingen van afgelopen zondag effect […]

Lees verder »

Het geheim van het Colosseum

Sinds zijn aantreden in februari 2014 heeft Dario Franceschini, de Italiaanse minister van cultuur en toerisme, geen middel onbeproefd gelaten om Italiaanse culturele instellingen klaar te stomen voor de 21e eeuw. Zo moeten de “giftshops” van de Italiaanse musea worden uitgebreid naar Amerikaans voorbeeld. Voor grote monumenten zoals de Domus Aurea—het paleis van keizer Nero—worden […]

Lees verder »

Romeinse spotprent

Graffito uit Rome met afbeelding van kruisiging In 1857 stuitten archeologen in het centrum van Rome op een onverwachte vondst. Op de muren van een dienstruimte behorende tot het paleiscomplex van de Romeinse keizers troffen ze een onooglijke tekening aan. De tekening, die in de muur was ingekrast, toonde de afbeelding van een man met […]

Lees verder »

‘s Werelds oudste computer

Het Antikythera mechanisme Op donderdag ging “The Imitation Game” in première. In die film speelt acteur Benedict Cumberbatch de rol van de briljante Engelse wiskundige Alan Turing (1912-1954). Turing was één van de grondleggers van de Kunstmatige Intelligentie. Hij is echter vooral bekend geworden als de codebreker van de zogenaamde enigma-machine. Dat apparaat werd tijdens […]

Lees verder »