De ontdekking van de Schotse kilt

De mantelspeld van Hunterston, Zuid-West Schotland, 700-800 n. Chr. Vorige week ging het in deze blog over de grote Kelten-tentoonstelling in het British Museum in Londen, die nog tot eind januari te zien is. Dat deze expositie juist in Londen wordt georganiseerd is geen toeval. In Engeland en Ierland is de fascinatie met het Keltische verleden al […]

Lees verder »

Het raadselachtige bekken van Gundestrup

Detail van uitgehamerd zilveren bekken, 150-50 v. Chr., mogelijk gemaakt in Zuid-Oost Europa Europa is altijd al een lappendeken van volken en culturen geweest. Wie kennis wil maken met een van de meest fascinerende samenlevingen uit het Europese verleden, kan nu zijn licht opsteken bij het British Museum te Londen. Daar is tot 31 januari […]

Lees verder »

De tanden poetsen met urine

Gebitselementen met gaatjes, gevonden op het Forum, foto Marshall Becker In het kader van een fotoshoot voor deze krant bezocht ik vorige week het ondergrondse depot van de Universiteit Utrecht. Dat was een bijzondere ervaring. Een geëngageerde medewerker van het Universiteitsmuseum leidde ons langs eindeloze stellingen met voorwerpen uit de geschiedenis van onderwijs en wetenschap. […]

Lees verder »

De zelfverzekerde blik van Aqmat

Grafreliëf van Aqmat, uit Palmyra, late 2e eeuw n.Chr. De kwaliteiten die het ondernemerschap kenmerken, zoals creativiteit, lange adem en het goed kunnen omgaan met tegenslag, zijn eigenschappen die ook de geschiedenis van de mens hebben vormgegeven, op een wijze die ons nog altijd versteld kan doen staan. Een van de mooiste voorbeelden daarvan treft […]

Lees verder »

De verwoesting van Palmyra

In Palmyra is de handel in illegale oudheden altijd al een probleem geweest. Zelf ervoer ik dat al toen ik in 2005 met een groep Duitse archeologen op werkbezoek was in de beroemde Syrische woestijnstad. De confrontatie met illegale archeologica voltrekt zich altijd via hetzelfde ritueel. Eerst duwen lokale handelaren je de gebruikelijke toeristische rommel […]

Lees verder »

Dokter, spreekt u ook Grieks?

Romeins mozaïek uit de 3e eeuw n.Chr. waarop de arts Hippocrates en een inwoner van het eiland Kos de Griekse god van de geneeskunde, Asklepios, begroeten bij zijn aankomst op het eiland De marktwerking in de zorg is een thema dat de gemoederen gemakkelijk in beweging brengt. Twee weken geleden was er weer eens consternatie, […]

Lees verder »

Een vorkje prikken in de grot van Tiberius

Beeldengroep met Odysseus en zijn mannen die Polyphemus verblinden (gedeeltelijke reconstructie). Vorig jaar bracht de Oostenrijkse cineast Ulrich Seidl de film ‘Im Keller’ uit, die zich geheel richt op de verbeelding van het verborgene: wat spoken mensen in hun kelder uit? Het is een voyeuristische rolprent geworden die als documentaire niet erg overtuigt, vooral omdat […]

Lees verder »

Het mirakel van de mengkraan

Bronzen Romeinse mengkraan, 1e eeuw n. Chr. uit Rottweil, in het Dominikanermuseum Een paar maanden geleden was ik in Oxford om een lezing te geven over mijn onderzoek naar migratie en Diaspora in het Romeinse Rijk. Een bezoek aan Oxford is altijd de moeite waard. Niet alleen is het aantal academici per vierkante kilometer er […]

Lees verder »

Connectiviteit avant la lettre

De Porta Nigra, één van de Romeinse stadspoorten van Trier, late 2e eeuw n. Chr. Niet alleen tijd, ook afstand is geld. Daarin schuilt ook het belang van grote infrastructurele projecten zoals de zojuist afgeronde uitbreiding van het Suez kanaal of de constructie van een nieuwe Aziatische zijderoute die gebruik maakt van het spoor. Overigens is […]

Lees verder »

Onderaards Sicilië

Sarcofaag van Adelfia, 4e eeuw n. Chr., San Giovanni catacombe, Syracuse, Sicilië Dat bij handel niet alleen goederen maar ook mensen en ideeën van de ene plek naar de andere worden getransporteerd, is natuurlijk geen nieuws. Toch wordt bij discussies over de christelijke wortels van Europa nog wel eens over het hoofd gezien dat er […]

Lees verder »

De fascinatie met de rode rots

Ad-Deir, de grootste rots-façade in Petra met een afmeting van 50 x 45 m., mogelijk een tempel voor de vergoddelijkte Nabateïsche koning Obodas I, 1e eeuw v. Chr. De archeologische resten van de Jordaanse rots-stad Petra hebben altijd tot de verbeelding gesproken. Doorgaans persen massa’s toeristen zich door de smalle kloof die toegang biedt tot […]

Lees verder »

Alexander de Grote’s leiderschap

Mozaïekvloer met afbeelding van Alexander de Grote en zijn strijdmakker Hephaistion, tijdens de leeuwenjacht, 4e eeuw v. Chr. gevonden te Pella in Noord-Griekenland Wat is effectief leiderschap? Over die vraag zijn inmiddels hele bibliotheken vol geschreven. De nieuwste theorieën kunnen steevast rekenen op veel interesse. Toch kunnen we in dit verband ook van het verleden […]

Lees verder »

Het tijdperk van de angst

Stadsmuur van Rome, gebouwd tussen 271 en 275 n. Chr. onder keizer Aurelianus Bent u dezer dagen toevallig in Rome? Dan kunt u van die gelegenheid gebruik maken om in de Capitolijnse Musea een kijkje te nemen bij een tentoonstelling die gewijd is aan het “tijdperk van de angst.” Bij deze expo staat een periode […]

Lees verder »

Romeinse Walk of Fame

Grote Romeinse tegel, een zogenaamde bipedalis, late 1e eeuw n. Chr, uit Vindolanda, Northumberland, Engeland, met de afdruk van een hondenpoot (D), poten van een kat (C) en menselijke afdruk (S) Waar komen onze fascinaties vandaan? In het geval van mijn eigen vak kan ik u precies vertellen waarom ik de archeologie zo boeiend vind. […]

Lees verder »

Onderzoek met de Bijbel in de hand

Inscriptie met de naam Ishbaal, zoon van Beda, gevonden in de opgravingen te Khirbet Qeiyafa In het Nabije Oosten hebben archeologen lang onderzoek gedaan met de Bijbel in de hand. De tekst van het boek der boeken bepaalde waar de spade in de grond werd gezet en naar welke resten moest worden gezocht. Het doel van […]

Lees verder »

David en zijn lyrische harp

Harp-spelende David op een mozaïekvloer gevonden te Gaza In het Mauritshuis in Den Haag is tot en met 13 september de tentoonstelling ‘Rembrandt? De zaak Saul en David’ te zien. Het schilderij dat bij deze tentoonstelling centraal staat, werd acht jaar lang onderzocht en gerestaureerd. Het bleek uit niet minder van vijftien verschillende, aan elkaar […]

Lees verder »

Romeinse amforenbelt

De Monte Testaccio of grote scherven-heuvel in Rome De productiviteit van een samenleving laat zich vaak het gemakkelijkst aflezen aan de hoeveelheid afval die het oplevert. Een mooi historisch voorbeeld daarvan is te vinden aan de zuidzijde van het historische centrum van Rome. Daar bevindt zich de Monte Testaccio, een heuvel van rond de 36 […]

Lees verder »

Vragen rond de lijkwade van Turijn

Wetenschappelijk gezien leven we in spannende tijden. De ontdekking van nieuwe onderzoeksmethoden voltrekt zich in een steeds rapper tempo. Het is onvermijdelijk dat bij al die vooruitgang heilige huisjes het wel eens moeten ontgelden. Toen ik zelf een paar jaar geleden met radioactieve koolstof datering (C14) aan de slag ging in de catacomben van Rome, zorgden […]

Lees verder »

Hoe een mug de olifant fataal werd

Relief op de triomfboog van Titus op het Forum Vorige week maakte de archeologische dienst van Rome bekend dat ze het nu zeker weten: er is een tweede triomfboog gevonden van keizer Titus, die heerste van 79-81 n.Chr. Dat er ooit zo’n boog geweest is, was al langer bekend. Maar nu zijn ook de fragmentarische overblijfselen […]

Lees verder »

Munt slaan uit een overwinning

Masada, het laatste bolwerk in de verdediging tegen de Romeinen tijdens de joodse vrijheidsoorlog van 66-73 n. Chr. De Verhalenzoeker van deze week is de laatste aflevering in een drieluik over antieke munten. Naar aanleiding van een tentoonstelling in het Kunsthistorisches Museum te Wenen over joodse munten uit het oude Israël, werd vorige week een […]

Lees verder »