Klassieke fantasieën in Leeuwarden

Fantasie scene met Victoriaanse dames als Romeinse schoonheden, Alma Tadema, 1893, Bristol Museums & Art Gallery Als u nog niet in de gelegenheid bent geweest om de tentoonstelling Alma-Tadema, klassieke verleiding te bezoeken in het Fries Museum, dan is dit het moment. Op 7 februari gaan de ruim 200 in Leeuwarden verzamelde stukken definitief terug […]

Lees verder »

Wraak nemen met de penseel

Judith vermoordt Holofernes, schilderij van Artemisia Gentileschi (1620), normaal te zien in Uffizi Florence, maar nu tijdelijk te bezichtigen in Rome Door de geschiedenis heen hebben vrouwen die carrière wilden maken het niet bepaald gemakkelijk gehad. Des te bewonderenswaardiger zijn diegenen die daarin, ondanks alle maatschappelijke tegenwerking, toch zijn geslaagd. Een van de indrukwekkendste voorbeelden […]

Lees verder »

Waar Oost en West elkaar ontmoeten

Boeddha, op typische Griekse wijze afgebeeld, realistisch en gehuld in een Griekse mantel; vindplaats: Afghanistan, nu te bezichtigen in het National Museum van Tokio 2016 was een veelbewogen jaar. Er zijn geen voortekenen dat het er in 2017 rustiger aan zal toegaan. Toch is er een manier om de toekomst met een gezonde dosis vertrouwen […]

Lees verder »

Meer asfalt, of toch liever ietsje minder?

Brokken asfalt in het vroegmiddeleeuwse scheepsgraf van Sutton Hoo, East Anglia, 6e/7e eeuw n. Chr. (foto uit 1939) Bij deze geef ik het ruiterlijk toe: als ik in de auto zit, houd ik bij gelegenheid van stevig doorrijden, zeker als ik net terugkom uit Italië. In het verkeer is oranje c.q. geel mijn favoriete kleur. Met […]

Lees verder »

Ook de Romein pakte graag zijn rust

Mozaïekvloer met afbeelding van het platteland in Romeins Noord-Noord Africa gevonden in een voorstad van het oude Carthago, nu in het Bardo-museum van Tunis De nieuwe rijkdom is niet geld, maar tijd. Tijd om te doen waar je zin in hebt, maar vooral ook tijd waarin je onbereikbaar bent voor anderen, in het bijzonder voor sociale […]

Lees verder »

Laat uw wensen liever varen

De zelfmoord van Seneca, schilderij van Manuel Domínguez (1871), Prado-museum, Madrid, Spanje Hoe wordt een mens eigenlijk gelukkig? Gek genoeg is daar helemaal niet zoveel voor nodig. Vooropgesteld natuurlijk dat u zich niet in de onderste grafkamer van de behoefte-piramide van Maslow bevindt, want dan is het dweilen met de kraan open. De behoefte-piramide van Maslow […]

Lees verder »

De slak en de kleren van de keizer

 Keizer Justinianus I (482-564 n. Chr.) gehuld in keizerlijk purper: mozaïek in de San Vitale, Ravenna, Italië Na ons de zondvloed — die uitspraak wordt toegeschreven aan zowel de Franse koning Lodewijk XV (1710-1744) als aan zijn maîtresse Madame de Pompadour (1721-1764). In hun geval bleek dat te kloppen: pas tijdens het bewind van de […]

Lees verder »

Goethes romantische recept tegen de winterdip

De Duitse dichter Goethe in een geïdealiseerd landschap vlak bij Rome, schilderij van de Duitse schilder Tischbein (1751-1829), Städel Museum Frankfurt Dezer dagen heeft de inbox van mijn e-mail nogal te lijden onder de spam van aanbieders van vliegtickets naar zonnige oorden. Vanwege de vaak waanzinnig lage prijzen is het lang niet altijd gemakkelijk om […]

Lees verder »

De geboorte van de keizer(snede)

Reliëf met een Romeinse geboortescene met vroedvrouwen: het gaat hier niet om een zogenaamde c-sectie maar om een reguliere geboorte, vindplaats Ostia, nabij Rome Sommige mensen zijn niet alleen beeldbepalend voor hun eigen tijd. Ze laten ook behoorlijk wat sporen na in de geschiedenis. Neem bijvoorbeeld de Romeinse veldheer en politicus Gaius Julius Caesar (100-44 v.Chr.). […]

Lees verder »

Sjoemelmummies uit de Nijlvallei

CT scan van een gemummificeerde krokodil (rood) en kleine krokodilletjes (blauw), gemaakt door het Zweedse bedrijf Interspectral Het Nederlandse televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde is briljant in al zijn eenvoud. Voorzien van slechts één eenvoudige telefoon proberen de presentatoren keer op keer de ingrediënten te traceren die in ons voedsel verwerkt zitten. Dat leidt vaak tot […]

Lees verder »

De hel van Mosul en de oase van Jericho

Mozaïekvloer uit het paleis van Hisham te Jericho Toen de Noord-Iraakse stad Mosul medio 2014 in handen viel van IS, moest ook het lokale archeologische museum het ontgelden. Dat museum stond vol met kunstwerken gemaakt door de oude Assyriërs. Drieduizend jaar geleden vormde Mosul en de streek er omheen de hoofdstad van hun rijk. De […]

Lees verder »

De tikkende tijdbommen rondom Rome

Het lago di Albano, een meer in een uitgebluste vulkaan, met de pauselijke zomervilla Wie op 30 oktober jongstleden de televisie aanzette om naar het nieuws te kijken, werd geconfronteerd met beelden die suggereerden dat je als kijker terecht was gekomen in een nieuw filmspektakel van de Italiaanse regisseur Bernardo Bertolucci. Op een plein zagen […]

Lees verder »

Het gerommel met de Aleppo codex

De Aleppo codex, lange tijd het oudste Bijbelhandschrift ter wereld Lang was het Syrische Aleppo een prachtige en fascinerende stad. Als je rondwandelde over de Al-Madina-soek zag je meteen wat de stad ooit groot heeft gemaakt: producten uit alle windrichtingen lagen opgestapeld in de winkels van kooplui, bij wie de kunst van het onderhandelen al […]

Lees verder »

Soms brengen scherven geen geluk

Ingekraste scherf met de naam van Themistocles en zijn stadswijk Phrearrhios Als in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 8 november iets duidelijk is geworden, dan wel dat het Amerikaanse politieke bestel in zijn voegen kraakt. Dat Donald Trump zich niet kan beheersen en keer op keer gierend uit de bocht vliegt, is nog […]

Lees verder »

De grootste stad ter wereld lag in de Karakum-woestijn

Stadspoort en omwalling van Merv, Hellenistisch tot vroeg-Islamitische periode China doet er op dit moment alles aan om de oude Zijderoute in al haar economische glorie te laten herleven. Een uitgebreid netwerk van spoorverbindingen moet ervoor gaan zorgen dat goederen voortaan sneller dan overzee en goedkoper dan door de lucht van China naar het Westen […]

Lees verder »

De Zijderoute: cannabis, spionage en parasieten

Hygiënische stokjes, tussen 111 voor en 109 na Chr., Xuanquanzhi, provincie Gansu, China De afgelopen weken ging het in deze column over de skeletten van twee Chinezen die in Romeins Londen zijn aangetroffen, en over Romeinse munten die bij opgravingen op het Japanse eiland Okinawa aan het daglicht zijn getreden. Deze keer aandacht voor de schakel […]

Lees verder »

Waren er Romeinen op Okinawa?

Een Han Chinees uit Liqian met lichte ogen Afgelopen week ging het in deze column over twee skeletten uit Romeins Londen die door onderzoekers als Chinezen werden geïdentificeerd. Het is een fascinerende vondst die erop duidt dat directe economische contacten tussen het Westen en het verre Oosten al bijna tweeduizend jaar oud zijn. Wie zich […]

Lees verder »

Twee reislustige Chinezen in Londinium

Opgravingen in het Londense Soutwark De afgelopen jaren is er een ware ‘cottage industry’ ontstaan onder onderzoekers die zich bezighouden met de vraag waarom het Westen eeuwenlang economisch succesvoller is geweest dan het Aziatische Oosten. In zijn boek Civilization: The West and the Rest uit 2011 meende de bekende Britse historicus Niall Ferguson het succes […]

Lees verder »

De boeken waar Spinoza graag in neusde

Een paar weken geleden ging het in deze column over de digitalisering van handschriften in de Vaticaanse bibliotheek. Daardoor kan iedereen, waar ook ter wereld, voortaan met een simpele muisklik een blik werpen op boeken die eeuwenlang achter slot en grendel lagen weggeborgen. De Vaticaanse bibliotheek Dat de digitalisering van mondiaal erfgoed op dit moment […]

Lees verder »

Lucy kwam echt uit de sky vallen

Lucy Een van de beroemdste van onze verre voorouders was Lucy. Ze wordt wel de grootmoeder van alle mensen genoemd. Lucy was een mensachtige die iets meer dan drie miljoen jaar geleden leefde in het bos -en savanne landschap dat destijds het noorden van Ethiopië bedekte. Van een afstand zag Lucy er net zo uit […]

Lees verder »