Vrouwelijk leiderschap

Wandschildering met Thecla, links, die vanuit het raam van een huis naar Paulus (in het midden) luistert. Rechts van Paulus is Thecla’s moeder afgebeeld. Schildering uit de late 5e of 6e eeuw, Paulusgrot, Efeze.

Op 26 januari jongstleden was het dan eindelijk zover: in de kathedraal van York werd Libby Lane ingewijd als eerste vrouwelijke bisschop van de kerk van Engeland. Dat was de bekroning van een ontwikkeling die 23 jaar geleden begon toen vrouwen in het Verenigd Koninkrijk voor het eerst tot het priesterambt werden toegelaten. Door vrouwen leidinggevende functies te laten bekleden heeft de kerk van Engeland zichzelf heruitgevonden. Tegelijkertijd heeft ze echter ook een duidelijke streep gezet onder een traditie die zo oud is als het christelijke geloof zelf.

 Liby

Inwijding van Libby Lane als eerste vrouwelijke bischop van de kerk van Engeland

Het bisschopsambt was een uitvinding van de oudste christelijke gemeenschappen. De oorspronkelijke Griekse term voor bisschop, namelijk episkopos, betekent niets anders dan “iemand die overzicht houdt.” De eerste bisschoppen kweten zich zo goed van hun managementtaken dat de snelle uitbreiding van het vroege christendom vaak aan hun capaciteiten en inzet wordt toegeschreven. Maar er was één vraagstuk waarmee ze lang bleven worstelen: de rol van vrouwen in de vroege kerk.

saint

Vrouwelijke heiligen op de wanden van het schip van de Sant’ Apollinare Nuovo in Ravenna, 6e eeuw n.Chr.

Vrouwen speelden een belangrijke rol in de initiële verspreiding van het christendom. Thecla was zo’n vrouw. Ze was afkomstig uit Iconium, het huidige Konya in Turkije. Haar bekering vond plaats toen ze de apostel Paulus hoorde preken. Gefascineerd door zijn woorden gaf ze haar verloofde de bons, schoof de sociale conventies van haar tijd aan de kant en trok in Paulus’ voetsporen de wijde wereld in om haar nieuwe geloof te verkondigen. Een leven vol ontberingen was het gevolg.

Saint_Thecla_and_the_Wild_Beasts,_probably_from_Egypt,_5th_century_CE_-_Nelson-Atkins_Museum_of_Art_-_DSC08279

Relief van Thecla die voor de leeuwen wordt gegooid, Egypte, 5e eeuw n.Chr.

Het verhaal van Thecla’s omzwervingen en opofferingsgezindheid heeft in christelijke kring altijd diepe indruk gemaakt, ook op manlijke denkers binnen de vroege kerk. Het gewone volk vereerde Thecla al snel als heilige.

 Ampoule_

Pelgrim’s ampulla uit Egypte, voor het meenemen van geheiligde olie, met afbeelding van Thecla

Toen andere vrouwen echter naar Thecla’s voorbeeld zelfstandig begonnen te preken en zelfs bekeerlingen gingen dopen, greep de kerk in. Vroegchristelijke vrouwen mochten wel lijden, maar niet leiden. Dat heeft de Kerk van Engeland nu, 2000 jaar na dato, rechtgezet.

Meer weten over de vele archeologische sporen die de verering van Thecla heeft nagelaten?  Lees dan Stephen J. Davis, The Cult of Saint Thecla. A Tradition of Women’s Piety in Late Antiquity (Oxford: Oxford U.P., 2001).

Meer zien over het Aya Tekla heiligdom in Turkije? Kijk dan naar deze presentatie: