Twee reislustige Chinezen in Londinium

Opgravingen in het Londense Soutwark

De afgelopen jaren is er een ware ‘cottage industry’ ontstaan onder onderzoekers die zich bezighouden met de vraag waarom het Westen eeuwenlang economisch succesvoller is geweest dan het Aziatische Oosten. In zijn boek Civilization: The West and the Rest uit 2011 meende de bekende Britse historicus Niall Ferguson het succes van het Westen te kunnen reduceren tot een zestal factoren die hij vervolgens om onduidelijke redenen ‘killer applications’ noemde. Daaronder rekende hij ook culturele verschijnselen, zoals het typisch protestants-calvinistische werkethos. Sinds de identificatie hiervan door de Duitse socioloog Max Weber (1864-1920) wordt dat ethos nog regelmatig opgevoerd als een belangrijke drijvende kracht achter het Westerse economische succes.

nfjpg

In Why the West Rules — For Now uit 2010 pakte Ian Morris het anders aan. Als archeoloog legde hij de nadruk juist op praktische aspecten. Hij bracht die met behulp van historische statistieken op indrukwekkende wijze in kaart. Bij hem zijn de mobilisering van energie, het vermogen om te organiseren en het inzetten van effectieve communicatiemiddelen juist de factoren die de doorslag geven. Op al die punten kon China geen gelijke tred houden met het Westen: het was eeuwenlang naar binnen gericht en isolationistisch. In zo’n scenario vormen de maritieme expedities van de Chinese admiraal en Zheng He (circa 1371-1435) zowel een waterscheiding als een zwanenzang: ze markeren het begin van een tijdperk waarin China alleen nog in zichzelf geïnteresseerd was.

 imorris

En hoe zat het dan in de periode die voorafging aan de exploraties van Zheng He, die zijn schepen tot aan de kusten van Oost-Afrika brachten? Natuurlijk was er de zijderoute waarover reeds in de Romeinse tijd goederen in beide richtingen werden getransporteerd. Op die manier kwam Romeins glas in China terecht en Chinese zijde in Rome. In hoeverre naast goederen en ideeën ook mensen tussen China en het Mediterrane bekken over en weer reisden, bleef echter lang onduidelijk.

zheng_he

De reizen van Zheng He

Tot afgelopen week. Een Engelse onderzoekster concludeerde toen dat twee individuen die begraven waren in een Romeinse begraafplaats in het Londense stadsdeel Southwark, daterend uit de tweede tot vierde eeuw n.Chr., mogelijk uit China kwamen. Het is een verbluffende observatie die overigens bij gebrek aan een DNA-profiel voor beide heren vooralsnog volledig gebaseerd is op indirect bewijs. Naarmate onze analytische technieken verder verbeteren, zal dat bewijs er overigens zeker komen. De ontdekking van de eerste Romeinse Chinees lijkt nu nog slechts een kwestie van tijd.

Meer zien over de Zijderoute? Kijk dan naar deze animatie: