Terug naar het DNA van uw voorouders

Reliëf met Romeinse slaven, 200 n. Chr., afkomstig uit het Turkse Izmir, nu in het Ashmolean Museum in Oxford

Dezer dagen bevind ik me in de luxepositie dat ik, los van de gebruikelijke academische besognes, ongestoord kan nadenken over de nieuwste ontwikkelingen op mijn vakgebied.

Dat is mogelijk omdat ik voor een tijdje als fellow verbonden ben aan het Netherlands Institute for Advanced Studies. Daar heb ik verschillende internationale onderzoekers om me heen verzameld met als doel samen na te denken hoe we verschillende wetenschapstakken kunnen verenigen in onze gemeenschappelijke zoektocht naar hoe de mens zich zo succesvol door de geschiedenis heen heeft weten te slaan. Genetica speelt bij onze exploraties een belangrijke rol.

Netherlands Institute for Advanced Studies

Zoals wel vaker in deze column benadrukt: vanuit DNA-perspectief bezien zijn wij allemaal migranten. Bovendien draagt ieder van ons de geschiedenis van onze migrerende voorouders met zich mee in de eigen genen. Daarbij heeft iedereen ook nog eens een unieke genetische vingerafdruk. Vooral dat laatste gegeven is wonderbaarlijk wanneer je je realiseert dat er vanaf het moment van onze menswording tot aan het heden zo’n 107 miljard mensen op aarde hebben geleefd. Ondanks dat zij we genetisch gezien allemaal uniek.

Tot nu toe hebben ruwweg 107,7 miljard mensen de aarde bewoond

Niet minder indrukwekkend is dat alle drie miljard DNA-letters van een individu, eenmaal uitgeschreven, ongeveer 21 dikke telefoonboeken omvatten. Omdat onze 20.000 genen verstopt zitten in die drie miljard letters is het niet verwonderlijk dat het Human Genome Project er tien jaar over gedaan heeft om die uiterst ingewikkelde code volledig in kaart te brengen.

Het Human Genome Project heeft er tien jaar over gedaan om de menselijke ‘genetic code’ in kaart te brengen

Sinds die enorme klus geklaard werd in 2001, zijn de ontwikkelingen snel gegaan. Inmiddels is het hele genoom van meer dan 250.000 mensen bekend. Via vervolgonderzoek, zoals het HapMap Project, is men er inmiddels ook in geslaagd de genetische verschillen tussen verschillende groepen nader in kaart te brengen. Dat levert vaak onverwachte vergezichten op.

Het International HapMap Project

Wilt u meer weten? Dan kan ik u het boek van Adam Rutherford, A Brief History of Everyone Who Ever Lived, van harte aanbevelen. Dat boek staat vol prachtige voorbeelden en verhalen. Het is goede lectuur, zeker in het geval u van plan bent om zelf een keer uw eigen DNA te laten testen.

Lees vooral dit boek!

Commerciële bedrijven die actief zijn op dat terrein doen soms hele specifieke uitspraken, bijvoorbeeld over het dorp waar uw voorouders vandaan zouden zijn gekomen. Bij de huidige stand van kennis is dat pure fantasie. Bovendien wordt niet alles in kaart gebracht, maar slechts gekeken naar een aantal specifieke markers.

Alle drie miljard DNA-letters van een individu zouden, eenmaal uitgeschreven, ongeveer 21 dikke telefoonboeken omvatten

Ondanks dat zijn de resultaten toch vaak de moeite waard, want in meer algemene zin laat zo’n test de vaak zeer uiteenlopende samenstelling van ons DNA zien. Wilt u vast een voorproefje hebben van wat u kunt verwachten? Google dan eens op ‘A Genetic Atlas of Human Admixture History’.

Zou u meer willen weten over de geschiedenis van de mensheid aan de hand van de ontwikkeling van het menselijke DNA? Bekijk dan het volgende filmpje waarin Adam Rutherford vertelt over zijn boek A Brief History of Everyone Who Ever Lived: