Liever een Romeinse dan een Victoriaanse…

Jonge Romeinse dames vermaken zich met een balspel, vierde eeuwse mozaïekvloer van de luxe villa van Piazza Armerina, Sicilië Een paar dagen geleden dwaalde ik door de gangen van het Victoria and Albert Museum in Londen. Dat museum beschikt over een uitgelezen collectie op het gebied van de toegepaste kunst. Ik houd van dat soort […]

Meer asfalt, of toch liever ietsje minder?

Brokken asfalt in het vroegmiddeleeuwse scheepsgraf van Sutton Hoo, East Anglia, 6e/7e eeuw n. Chr. (foto uit 1939) Bij deze geef ik het ruiterlijk toe: als ik in de auto zit, houd ik bij gelegenheid van stevig doorrijden, zeker als ik net terugkom uit Italië. In het verkeer is oranje c.q. geel mijn favoriete kleur. Met […]

Ook de Romein pakte graag zijn rust

Mozaïekvloer met afbeelding van het platteland in Romeins Noord-Noord Africa gevonden in een voorstad van het oude Carthago, nu in het Bardo-museum van Tunis De nieuwe rijkdom is niet geld, maar tijd. Tijd om te doen waar je zin in hebt, maar vooral ook tijd waarin je onbereikbaar bent voor anderen, in het bijzonder voor sociale […]

Sjoemelmummies uit de Nijlvallei

CT scan van een gemummificeerde krokodil (rood) en kleine krokodilletjes (blauw), gemaakt door het Zweedse bedrijf Interspectral Het Nederlandse televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde is briljant in al zijn eenvoud. Voorzien van slechts één eenvoudige telefoon proberen de presentatoren keer op keer de ingrediënten te traceren die in ons voedsel verwerkt zitten. Dat leidt vaak tot […]

Stripboek avant-la-lettre

De Carthaagse koningin Dido die zelfmoord pleegt na het vertrek van Aneas, geïllumineerd handschrift uit de 4e of 5e eeuw n.Chr., Rome, nu in Vaticaanse bibliotheek Een van de kenmerken van de digitale revolutie is dat die leidt tot democratisering, althans wat betreft de algemene toegankelijkheid van informatie. Dat geldt zeker voor de digitalisering van […]

De waggelende beelden van Rapa Nui

Het is alweer bijna Pasen. Een mooie aanleiding voor een uitstapje naar het gelijknamige eiland, dat zich aan de andere kant van de wereld bevindt. Zoals bekend draagt Paaseiland die naam omdat de Nederlandse ontdekkingsreiziger Jacob Roggeveen het in 1722 op Paaszondag in zijn vizier kreeg. Vanaf dat moment heeft Paaseiland tot onze verbeelding gesproken. […]

Een goed begin is het halve kunstwerk

Mozaïekvloer van een Romeinse villa te Lod, Israël, 300 n. Chr. Afgelopen december ontstond er commotie rondom een van beroemdste olieverfschilderijen ter wereld, de Mona Lisa van Leonardo da Vinci. Met behulp van nieuwe fotografische technieken stelde een Franse onderzoeker vast dat onder het portret van de mysterieus lachende dame nog een ander portret schuilgaat. […]

Obsidiaan, Melos en de Cycladische idolen

Zittende harpspeler, Keros, Cycladen, 2600-2300 v. Chr. Het afgelopen jaar heeft de vluchtelingenstroom naar Europa zich volkomen verplaatst. Waar migranten eerder hoofdzakelijk via Noord-Afrika en Italië een weg naar de EU zochten, loopt de belangrijkste route nu via Turkije en Griekenland. Van de één miljoen mensen die Europa in 2015 bereikten, reisden er 800.000 via […]

Het mirakel van de mengkraan

Bronzen Romeinse mengkraan, 1e eeuw n. Chr. uit Rottweil, in het Dominikanermuseum Een paar maanden geleden was ik in Oxford om een lezing te geven over mijn onderzoek naar migratie en Diaspora in het Romeinse Rijk. Een bezoek aan Oxford is altijd de moeite waard. Niet alleen is het aantal academici per vierkante kilometer er […]

Romeinse Walk of Fame

Grote Romeinse tegel, een zogenaamde bipedalis, late 1e eeuw n. Chr, uit Vindolanda, Northumberland, Engeland, met de afdruk van een hondenpoot (D), poten van een kat (C) en menselijke afdruk (S) Waar komen onze fascinaties vandaan? In het geval van mijn eigen vak kan ik u precies vertellen waarom ik de archeologie zo boeiend vind. […]

Romeinse amforenbelt

De Monte Testaccio of grote scherven-heuvel in Rome De productiviteit van een samenleving laat zich vaak het gemakkelijkst aflezen aan de hoeveelheid afval die het oplevert. Een mooi historisch voorbeeld daarvan is te vinden aan de zuidzijde van het historische centrum van Rome. Daar bevindt zich de Monte Testaccio, een heuvel van rond de 36 […]

Vragen rond de lijkwade van Turijn

Wetenschappelijk gezien leven we in spannende tijden. De ontdekking van nieuwe onderzoeksmethoden voltrekt zich in een steeds rapper tempo. Het is onvermijdelijk dat bij al die vooruitgang heilige huisjes het wel eens moeten ontgelden. Toen ik zelf een paar jaar geleden met radioactieve koolstof datering (C14) aan de slag ging in de catacomben van Rome, zorgden […]

Etruskische dames

In Utrecht is het weer de tijd van de introductiecolleges Romeinse geschiedenis voor eerstejaarsstudenten. Dat jaarlijkse ritueel biedt altijd een mooie gelegenheid om na te denken over wat we studenten nu eigenlijk willen bijbrengen en waarom. Ook is het een goede aanleiding nader in te gaan op de nieuwste inzichten en onderzoeksresultaten want op dat […]

Het geheim van het Colosseum

Sinds zijn aantreden in februari 2014 heeft Dario Franceschini, de Italiaanse minister van cultuur en toerisme, geen middel onbeproefd gelaten om Italiaanse culturele instellingen klaar te stomen voor de 21e eeuw. Zo moeten de “giftshops” van de Italiaanse musea worden uitgebreid naar Amerikaans voorbeeld. Voor grote monumenten zoals de Domus Aurea—het paleis van keizer Nero—worden […]

‘s Werelds oudste computer

Het Antikythera mechanisme Op donderdag ging “The Imitation Game” in première. In die film speelt acteur Benedict Cumberbatch de rol van de briljante Engelse wiskundige Alan Turing (1912-1954). Turing was één van de grondleggers van de Kunstmatige Intelligentie. Hij is echter vooral bekend geworden als de codebreker van de zogenaamde enigma-machine. Dat apparaat werd tijdens […]

De val van het Romeinse Rijk?

Romeinse loden waterleidingbuis, late 1e eeuw n.Chr. Chemische toevoegingen aan verf zorgen vaak voor gezondheidsproblemen. Zo doet het RIVM op dit moment onderzoek naar de gevolgen van de toevoeging van chroom-6 aan camouflageverf die bij Defensie jarenlang in gebruik was. Eerder al werd duidelijk dat verf ook loodvrij moet zijn. Lood tast namelijk de vruchtbaarheid […]