Ook de Romein pakte graag zijn rust

Mozaïekvloer met afbeelding van het platteland in Romeins Noord-Noord Africa gevonden in een voorstad van het oude Carthago, nu in het Bardo-museum van Tunis De nieuwe rijkdom is niet geld, maar tijd. Tijd om te doen waar je zin in hebt, maar vooral ook tijd waarin je onbereikbaar bent voor anderen, in het bijzonder voor sociale […]

Laat uw wensen liever varen

De zelfmoord van Seneca, schilderij van Manuel Domínguez (1871), Prado-museum, Madrid, Spanje Hoe wordt een mens eigenlijk gelukkig? Gek genoeg is daar helemaal niet zoveel voor nodig. Vooropgesteld natuurlijk dat u zich niet in de onderste grafkamer van de behoefte-piramide van Maslow bevindt, want dan is het dweilen met de kraan open. De behoefte-piramide van Maslow […]

De slak en de kleren van de keizer

 Keizer Justinianus I (482-564 n. Chr.) gehuld in keizerlijk purper: mozaïek in de San Vitale, Ravenna, Italië Na ons de zondvloed — die uitspraak wordt toegeschreven aan zowel de Franse koning Lodewijk XV (1710-1744) als aan zijn maîtresse Madame de Pompadour (1721-1764). In hun geval bleek dat te kloppen: pas tijdens het bewind van de […]

De geboorte van de keizer(snede)

Reliëf met een Romeinse geboortescene met vroedvrouwen: het gaat hier niet om een zogenaamde c-sectie maar om een reguliere geboorte, vindplaats Ostia, nabij Rome Sommige mensen zijn niet alleen beeldbepalend voor hun eigen tijd. Ze laten ook behoorlijk wat sporen na in de geschiedenis. Neem bijvoorbeeld de Romeinse veldheer en politicus Gaius Julius Caesar (100-44 v.Chr.). […]

Soms brengen scherven geen geluk

Ingekraste scherf met de naam van Themistocles en zijn stadswijk Phrearrhios Als in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 8 november iets duidelijk is geworden, dan wel dat het Amerikaanse politieke bestel in zijn voegen kraakt. Dat Donald Trump zich niet kan beheersen en keer op keer gierend uit de bocht vliegt, is nog […]

Twee reislustige Chinezen in Londinium

Opgravingen in het Londense Soutwark De afgelopen jaren is er een ware ‘cottage industry’ ontstaan onder onderzoekers die zich bezighouden met de vraag waarom het Westen eeuwenlang economisch succesvoller is geweest dan het Aziatische Oosten. In zijn boek Civilization: The West and the Rest uit 2011 meende de bekende Britse historicus Niall Ferguson het succes […]

Stripboek avant-la-lettre

De Carthaagse koningin Dido die zelfmoord pleegt na het vertrek van Aneas, geïllumineerd handschrift uit de 4e of 5e eeuw n.Chr., Rome, nu in Vaticaanse bibliotheek Een van de kenmerken van de digitale revolutie is dat die leidt tot democratisering, althans wat betreft de algemene toegankelijkheid van informatie. Dat geldt zeker voor de digitalisering van […]

Villa Giulia en een inbraak op bestelling

Het Villa Giulia museum te Rome Omdat Italië beschikt over meer kunst per vierkante kilometer dan welk ander land ter wereld ook, is Italië ook de plek waar het roven van kunst tot in de puntjes is geperfectioneerd. Ooit kwam ik eens samen met Romeinse vrienden terug in hun appartement na een gezamenlijk weekendje weg. […]

Archeologische dromen die in rook opgaan

Romeinse kopie van een Grieks bronzen origineel van Aristoteles, 2e eeuw v. Chr. Archeologie is een fascinerend vak. Omdat archeologen graven naar het onbekende, hebben de ontdekkingen die zij doen vaak al snel nieuwswaarde. Maar soms lopen deze delvende oudheidkundigen in de val van hun eigen succes. Dat gebeurt als onderzoek, waarvan de bewijsvoering nog […]

Meer weten en eten, dankzij de Nijlmeter

Mozaïekvloer uit Sepphoris, Israel, met een afbeelding van de Nijl-meter in de vorm van een zuil met daarop Griekse letters die functioneren als cijfers die de hoogte van de Nijl-overstroming aangeven Twee weken geleden meldde het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Nature dat 2015 nu officieel te boek staat als het warmste jaar ooit: uiteraard sinds het begin van betrouwbare […]

Obsidiaan, Melos en de Cycladische idolen

Zittende harpspeler, Keros, Cycladen, 2600-2300 v. Chr. Het afgelopen jaar heeft de vluchtelingenstroom naar Europa zich volkomen verplaatst. Waar migranten eerder hoofdzakelijk via Noord-Afrika en Italië een weg naar de EU zochten, loopt de belangrijkste route nu via Turkije en Griekenland. Van de één miljoen mensen die Europa in 2015 bereikten, reisden er 800.000 via […]

De Lazarus van Bowie

Vroegchristelijke doodskist uit Plovdiv (Bulgarije) met aan de binnenzijde een schildering van Jezus (rechts) en Lazarus (links), 4e eeuw n. Chr. Op 10 januari jongstleden overleed David Bowie. Twee dagen daarvoor, op zijn 69e verjaardag, was zijn laatste album, Blackstar, uitgekomen. Het bevat onder andere het nummer Lazarus. Eerder verscheen er, bij wijze van vooraankondiging, […]

De wijsheid kwam ooit uit het Oosten

Wand-mozaïk met de drie wijzen uit het Oosten, San’Apollinare Nuovo, Ravenna Dezer dagen is het soms maar moeilijk voorstelbaar dat de bakermat van onze westerse beschaving in het Nabije Oosten ligt. Het ontstaan van de landbouw, de ontwikkeling van geavanceerde staatsvormen, het ontstaan van de astronomie, de uitvinding van het schrift, de institutionalisering van religie: […]

Het raadselachtige bekken van Gundestrup

Detail van uitgehamerd zilveren bekken, 150-50 v. Chr., mogelijk gemaakt in Zuid-Oost Europa Europa is altijd al een lappendeken van volken en culturen geweest. Wie kennis wil maken met een van de meest fascinerende samenlevingen uit het Europese verleden, kan nu zijn licht opsteken bij het British Museum te Londen. Daar is tot 31 januari […]

Het mirakel van de mengkraan

Bronzen Romeinse mengkraan, 1e eeuw n. Chr. uit Rottweil, in het Dominikanermuseum Een paar maanden geleden was ik in Oxford om een lezing te geven over mijn onderzoek naar migratie en Diaspora in het Romeinse Rijk. Een bezoek aan Oxford is altijd de moeite waard. Niet alleen is het aantal academici per vierkante kilometer er […]