De navel van Europa

De opgravingen te Delphi met omphalos of navel Voor Europese regeringsleiders is het een tijd taboe geweest om te speculeren over het uittreden van Griekenland uit de euro. Begin dit jaar bleek echter dat zelfs bondskanselier Merkel wel degelijk rekening houdt met de mogelijkheid van een “grexit.” Of de Griekse verkiezingen van afgelopen zondag effect […]

Het geheim van het Colosseum

Sinds zijn aantreden in februari 2014 heeft Dario Franceschini, de Italiaanse minister van cultuur en toerisme, geen middel onbeproefd gelaten om Italiaanse culturele instellingen klaar te stomen voor de 21e eeuw. Zo moeten de “giftshops” van de Italiaanse musea worden uitgebreid naar Amerikaans voorbeeld. Voor grote monumenten zoals de Domus Aurea—het paleis van keizer Nero—worden […]

Romeinse spotprent

Graffito uit Rome met afbeelding van kruisiging In 1857 stuitten archeologen in het centrum van Rome op een onverwachte vondst. Op de muren van een dienstruimte behorende tot het paleiscomplex van de Romeinse keizers troffen ze een onooglijke tekening aan. De tekening, die in de muur was ingekrast, toonde de afbeelding van een man met […]

‘s Werelds oudste computer

Het Antikythera mechanisme Op donderdag ging “The Imitation Game” in première. In die film speelt acteur Benedict Cumberbatch de rol van de briljante Engelse wiskundige Alan Turing (1912-1954). Turing was één van de grondleggers van de Kunstmatige Intelligentie. Hij is echter vooral bekend geworden als de codebreker van de zogenaamde enigma-machine. Dat apparaat werd tijdens […]

Carthago

Kuras van verguld brons, 3e of 2e eeuw v. Chr., Ksour es-Saf, Tunesië, tijdelijk in Leiden In het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden is dezer dagen een mooie overzichtstentoonstelling over Carthago te zien. Carthago was de geboortestad van Hannibal, u weet wel, die generaal die met zijn oorlogs-olifanten de Alpen overtrok om Rome aan te vallen. […]

Koning Herodes

Herodion, paleis annex begraafplaats van koning Herodes, nabij Bethlehem Volgende week is het kerstmis. Christenen geloven dat Jezus toen geboren werd in Bethlehem en degenen die de berichtgeving van het Nieuwe Testament letterlijk nemen, geloven ook dat er vlak na de geboorte van Jezus een kindermoord in Bethlehem heeft plaatsgevonden. Bij die tragedie zouden alle […]

Graffiti

Handtekening van Lord Byron, Poseidon-tempel op kaap Sounion, Griekenland Afgelopen week ontving een Russische toerist een boete van 20.000 euro toen hij de letter “K” probeerde te krassen op de muren van het Colosseum in Rome. Hij is de vijfde toerist die dit jaar wordt opgepakt voor een dergelijk vergrijp. Toeristen die eerder hetzelfde deden […]

Sint Nicolaas, bisschop van Myra

Gelaatsreconstructie van Nicolaas van Myra Terwijl in Nederland heftig gediscussieerd wordt over zijn medewerkers, richt het internationale debat zich vooral op de persoon van Sint Nicolaas zelf: hij is degene die de inzet is van een zich voortslepende controverse. Sinds een paar jaar gaan er in Turkije stemmen op om de fysieke overblijfselen van Sint […]

Religie en klimaat

Vroegchristelijk baptisterium, Mamshit, Negev woestijn, Israël, 4e eeuw n.Chr. Afgelopen week hebben de VS en China een historisch akkoord bereikt om de CO2-uitstoot aan banden te leggen en zo klimaatverandering tegen te gaan. Uit een recentelijk gepubliceerd onderzoek blijkt dat klimaatverandering niet alleen vergaande gevolgen kan hebben op het economische en maatschappelijke vlak. Volgens een […]

Vrouwelijke artsen

Reliëf met afbeelding van een geboorte, uit Ostia, precieze vindplaats onbekend Er zijn in Nederland tegenwoordig aanzienlijk meer vrouwen dan mannen die medicijnen gaan studeren. Bij deze ontwikkeling is sprake van een historische omwenteling van betekenis. Vóór de 19e eeuw was het hoogst ongebruikelijk dat vrouwen arts werden. Dat blijkt wel als je binnenloopt in […]

De val van het Romeinse Rijk?

Romeinse loden waterleidingbuis, late 1e eeuw n.Chr. Chemische toevoegingen aan verf zorgen vaak voor gezondheidsproblemen. Zo doet het RIVM op dit moment onderzoek naar de gevolgen van de toevoeging van chroom-6 aan camouflageverf die bij Defensie jarenlang in gebruik was. Eerder al werd duidelijk dat verf ook loodvrij moet zijn. Lood tast namelijk de vruchtbaarheid […]

De enigmatische bronzen van Riace

Details van de zogenaamde bronzen van Riace, 5e eeuw v.Chr. Na een langdurige restauratie zijn de bronzen van Riace eindelijk weer te bewonderen in het archeologisch museum van Reggio di Calabria. Daar staan ze opgesteld in een speciale ruimte waarvan het klimaat nauwkeurig wordt gecontroleerd en waar telkens maar twintig bezoekers per keer via een […]

Concordia apostolorum

Goudglas met afbeelding van de apostelen Petrus en Paulus (Vaticaanse musea) Tussen 5 en 19 oktober 2014 vindt er in Rome een buitengewone bisschoppensynode plaats. Bij die synode staat de vraag centraal of de kerk gangbare opvattingen omtrent contraceptie, het huwelijk en homoseksualiteit moet herzien. In zijn Francesco tra i lupi. Il segreto di una […]

De uitbarsting van de Vesuvius

Afgietsels van de slachtoffers van de uitbarsting van de Vesuvius in 79 n.Chr. De zoektocht naar slachtoffers van de Ontake vulkaan op Japan is nog altijd niet voltooid. Op 27 september jongstleden barstte die vulkaan volstrekt onverwacht uit. Daardoor lukte het een aantal bergbeklimmers die zich bij de top van deze berg bevonden helaas niet […]

Handelaren op Delos

 Bronzen portretkop uit Delos, vroege 1e eeuw v.Chr. Ieder jaar vindt op 26 september de Europese dag van de talen plaats. Deze dag, naar een idee van de Raad van Europa, heeft tot doel om het belang van talenkennis blijvend onder de aandacht van alle inwoners van Europa te brengen. Met kennis van meer dan […]

Romeinse toiletbril

Opgraving van een houten toiletbril in het Romeinse fort Vindolanda in Noord-Engeland “Goede sanitaire voorzieningen zijn belangrijker dan onafhankelijkheid”, aldus Mahatma Gandhi in 1925. Nu, bijna een eeuw later, beschikt één derde van de wereldbevolking nog altijd niet over een schoon, eigen toilet. In India alleen al gaat het om 636 miljoen mensen die hun […]

Samson in Huqoq

Samson die de stadspoort van Gaza op zijn rug draagt. Mozaïekvloer gevonden in de synagoge van Huqoq. Foto: Jim Haberman. Gepubliceerd met toestemming van Jodi Magness De nadagen van het Romeinse Rijk worden nog altijd gezien als periode van desintegratie en verval. Toch was het in de periode van de derde tot zesde eeuw n. […]