Romeinen zonken hun megaschepen af

Romeins schip op het zogenaamde Torlonia-relief, 200 n. Chr. Als je vandaag de dag door Venetië loopt, lijkt het soms net of je terecht bent gekomen in een Amerikaanse sciencefictionfilm van het type Independence Day. Met name in de buurt van doorgaande waterwegen kan het zomaar gebeuren dat er boven de historische gevels opeens een […]

Een liefdesnest van 50.000 jaar oud

Drie schedels uit de Manot grot in Israël, van links naar rechts een oude menselijke, een menselijke en een Neanderthaler schedel Vorige week ging het in deze column over de ontdekking dat de moderne mens in zijn DNA nog altijd de sporen draagt van contacten met neanderthalers, dat wil zeggen: een vroege, maar inmiddels uitgestorven […]

Neanderthaler, u wordt bedankt

Schildering in de El Castillo grot, Cantabria, Spanje, 40.000 v. Chr. Ieder van ons draagt het verleden met zich mee, of we dat nu leuk vinden of niet. Nu denkt u wellicht dat die vaststelling een open deur is. Dat is ook zo, want wie is er zich nu niet van bewust dat we gevormd […]

Europese acupunctuur

Reconstructie van Ötzi, een prehistorische jager-verzamelaar die gevonden werd in het ijs, op de grens tussen Oostenrijk en Italië Soms is het dagelijkse nieuws zo hilarisch dat zelfs iemand met een levendige fantasie het niet zou kunnen verzinnen. Zo genereerde de automatische nieuwsdienst op mijn mobiele telefoon medio februari het bericht dat een school in […]

Jezus en de olijfbomen van Gethsemane

Altaarstuk van Andrea Mantegna, 1457-1459, Jezus in de hof van Gethsemane, Musée des beaux-arts, Tours, Frankrijk Wanneer je de oude stad van Jeruzalem via de Leeuwenpoort verlaat, kom je al snel terecht op een van de meest idyllische plekken van het Heilige Land: een tuin met stokoude olijfbomen. Doorgaans wordt die plek beschouwd als de […]

De waggelende beelden van Rapa Nui

Het is alweer bijna Pasen. Een mooie aanleiding voor een uitstapje naar het gelijknamige eiland, dat zich aan de andere kant van de wereld bevindt. Zoals bekend draagt Paaseiland die naam omdat de Nederlandse ontdekkingsreiziger Jacob Roggeveen het in 1722 op Paaszondag in zijn vizier kreeg. Vanaf dat moment heeft Paaseiland tot onze verbeelding gesproken. […]

Het mooiste in het leven is gratis

Liggende figuur, voorstellende de Griekse god van de wijn Dionysos, 447-432 v. Chr., Oost-gevel van het Parthenon te Athene Sinds het begin van de tachtiger jaren van de vorige eeuw stechelen de Grieken met de Britten over het bezit van de marmeren beelden van het Parthenon. Die beelden staan in het British Museum in Londen, […]

Meer weten en eten, dankzij de Nijlmeter

Mozaïekvloer uit Sepphoris, Israel, met een afbeelding van de Nijl-meter in de vorm van een zuil met daarop Griekse letters die functioneren als cijfers die de hoogte van de Nijl-overstroming aangeven Twee weken geleden meldde het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Nature dat 2015 nu officieel te boek staat als het warmste jaar ooit: uiteraard sinds het begin van betrouwbare […]

Een goed begin is het halve kunstwerk

Mozaïekvloer van een Romeinse villa te Lod, Israël, 300 n. Chr. Afgelopen december ontstond er commotie rondom een van beroemdste olieverfschilderijen ter wereld, de Mona Lisa van Leonardo da Vinci. Met behulp van nieuwe fotografische technieken stelde een Franse onderzoeker vast dat onder het portret van de mysterieus lachende dame nog een ander portret schuilgaat. […]

De SUV uit vroeger tijden

Mozaïekvloer met afbeelding van twee jongetjes op de rug van een kameel, 5e-6e eeuw n. Chr., keizerlijk paleis te Constantinopel (Istanboel) Onderzoekers in Europa en de VS boeken dezer dagen goede vorderingen bij hun zoektocht naar een vaccin tegen de infectieziekte MERS. MERS is het neefje het bekendere SARS. Beiden ziektes veroorzaken infecties aan de […]

De wijsheid kwam ooit uit het Oosten

Wand-mozaïk met de drie wijzen uit het Oosten, San’Apollinare Nuovo, Ravenna Dezer dagen is het soms maar moeilijk voorstelbaar dat de bakermat van onze westerse beschaving in het Nabije Oosten ligt. Het ontstaan van de landbouw, de ontwikkeling van geavanceerde staatsvormen, het ontstaan van de astronomie, de uitvinding van het schrift, de institutionalisering van religie: […]

Zoekt en gij zult de Akra vinden

De opgravingen onder de Givati parkeerplaats. Op de achtergrond de Tempelberg-Haram al Sharif Als u dezer dagen toevallig in Jeruzalem bent, is dit het moment om een bezoek te brengen aan de archeologische opgravingen die hebben plaatsgevonden op de Givati-parkeerplaats, iets ten zuiden van de Tempelberg of Haram al-Sharif. Locatie van de opgravingen, met rechts, […]

De zelfverzekerde blik van Aqmat

Grafreliëf van Aqmat, uit Palmyra, late 2e eeuw n.Chr. De kwaliteiten die het ondernemerschap kenmerken, zoals creativiteit, lange adem en het goed kunnen omgaan met tegenslag, zijn eigenschappen die ook de geschiedenis van de mens hebben vormgegeven, op een wijze die ons nog altijd versteld kan doen staan. Een van de mooiste voorbeelden daarvan treft […]

De verwoesting van Palmyra

In Palmyra is de handel in illegale oudheden altijd al een probleem geweest. Zelf ervoer ik dat al toen ik in 2005 met een groep Duitse archeologen op werkbezoek was in de beroemde Syrische woestijnstad. De confrontatie met illegale archeologica voltrekt zich altijd via hetzelfde ritueel. Eerst duwen lokale handelaren je de gebruikelijke toeristische rommel […]

De fascinatie met de rode rots

Ad-Deir, de grootste rots-façade in Petra met een afmeting van 50 x 45 m., mogelijk een tempel voor de vergoddelijkte Nabateïsche koning Obodas I, 1e eeuw v. Chr. De archeologische resten van de Jordaanse rots-stad Petra hebben altijd tot de verbeelding gesproken. Doorgaans persen massa’s toeristen zich door de smalle kloof die toegang biedt tot […]

Alexander de Grote’s leiderschap

Mozaïekvloer met afbeelding van Alexander de Grote en zijn strijdmakker Hephaistion, tijdens de leeuwenjacht, 4e eeuw v. Chr. gevonden te Pella in Noord-Griekenland Wat is effectief leiderschap? Over die vraag zijn inmiddels hele bibliotheken vol geschreven. De nieuwste theorieën kunnen steevast rekenen op veel interesse. Toch kunnen we in dit verband ook van het verleden […]