Een Leeuwenpoort naar alle windstreken

De leeuwenpoort van Mycene stamt uit de 13de eeuw v.Chr. In de late Bronstijd, vanaf 1600 v. Chr., speelde Griekenland zo’n vijfhonderd jaar lang een rol van aanzienlijke regionale betekenis. Het was de tijd van de Myceense beschaving. Die is vernoemd naar wat uiteindelijk het belangrijkste stedelijke centrum van die cultuur zou worden, de stad […]

De gewelddadige hand van de Reconquista

Mezquita of grote moskee van Cordoba, nu Catedral de Nuestra Señora de la Asunción: de moskee is een architectonisch meesterwerk dat rust op 856 zuilen Stel je bent een advocaat in Barcelona, met een goed lopend kantoor en je hebt ook nog eens een groot gezin, maar je wilt eens een keer wat anders. Wat […]

Wegdromen in virtueel Venetië in Londen

Canaletto’s Stadsgezicht met Dogenpaleis en San Marcoplein, rond 1733, nu te zien in Buckingham Palace In mijn optiek is Venetië de mooiste stad van Italië en daarmee ook de mooiste stad ter wereld. La Serenissima heeft het echter zwaar te verduren. Terwijl het aantal Venetianen steeds verder terugloopt en nu minder dan 55.000 bedraagt, wordt […]

Duiken naar de oudheid in Baiae

Beeld in de villa van keizer Claudius in Baiae, vondst: Archeologisch onderwaterpark, Bacoli, Italië Wilt u deze zomer iets bijzonders doen en houdt u van duiken? Dan heeft Italië misschien wel de perfecte bestemming voor u in petto. De baai van Napels omstreeks 79 n. Chr. De Golf van Napels staat bekend om zijn talloze archeologische resten. […]

Romeins beton wordt steeds sterker

Luchtfoto van de Romeinse haven van Caesarea, in het huidige Israël, dat ooit de grootste kunstmatige haven in de Mediterrane wereld was, allemaal met behulp van antiek beton In deze column heb ik al vaker geschreven over de Romeinen als de uitvinders van het beton. In de geschiedenis van de architectuur was dat een uitvinding […]

De vrouw met de houten teen

Egyptische teenprothese  De speelfilm Monthy Python and the Holy Grail uit 1975 bevat een hilarische scene die u zich misschien nog wel herinnert. Terwijl koning Arthur het land doorkruist op zoek naar ridders die zich bij hem willen aansluiten, wordt hij in een bos tegengehouden door een weerbarstige vechtersbaas. Er ontstaat een gevecht waarbij koning […]

De ironie van de geschiedenis

De Santa María la Blanca synagoge in Toledo, gebouwd in christelijke Spanje door islamitische architecten ten behoeve van de joodse gemeenschap Vorige week maandag gingen de brexit-onderhandelingen officieel van start. Een paar dagen later liet de Britse premier Theresa May tijdens een Europese top weten dat EU-burgers die langer dan vijf jaar in het Verenigd Koninkrijk hebben […]

Zwijnen bij de Romeinen

Het Romeinse acroniem SPQR stond als inscriptie op openbare gebouwen en triomfbogen, munten en de vaandels van de legioenen: munt Caligula geslagen in Rome als aandenken aan zijn moeder Agrippina In 2014 was het eindelijk zover: voor het eerst in de geschiedenis leefden er meer mensen in steden dan op het platteland. Het was de […]

Hoe om te gaan met klimaatverandering

Door temperatuurstijging kwam de jak in vroegmiddeleeuws Tibet steeds meer in het gedrang, Petroglief met jak en mantra, 500-1000 n. Chr., Tibet, regio Changthang Omdat klimaatverandering een constante factor is in de geschiedenis van onze planeet, zijn wij niet de eerste mensen in de geschiedenis die geconfronteerd worden met de vraag hoe daar mee om […]

Een bijzonder stukje Rome in Zuid-Limburg

Reconstructie van een vroegchristelijke wandschildering met gebedsscéne in de zogenaamde ‘Capella Greca’, in de Catacomben van Valkenburg, Limburg. Het beschermen van ons culturele erfgoed valt te vergelijken met onze eeuwigdurende strijd tegen het water: het vraagt onze voortdurende aandacht en het werk is ook nooit helemaal af. Daar staat tegenover dat het allemaal wel dankbare […]

Een Libanese bedelbrief uit Pozzuoli

Wandschildering met haven, mogelijk Pozzuoli (1e eeuw n. Chr.), vindplaats Stabiae, nu in het Archeologisch Museum van Napels Op het eerste gezicht lijkt een begrip zoals intercultureel ondernemen echt iets van deze tijd. Maar is dat ook echt zo? Een blik op het verleden laat zien dat grensoverschrijdende handel altijd al baat heeft gehad bij […]

Een tablet van ivoor

Het ivoren notitieboekje van Rufius Gennadius Probus Orestes, zittend met in zijn hand een doek die gebruikt werd om de start van de paardenraces aan te geven, 530 n. Chr., nu in het Victoria and Albert Museum London Vanaf 31 december 2017 geldt er in China een compleet verbod op de handel in ivoor. Dat […]

Een graftombe zonder zeeman

Quintus Statius Rufus stierf op 38e jarige leeftijd na 18 jaar trouwe dienst op de Romeinse vloot, grafsteen tweede/derde eeuw, nu in het Nationaal Museum van Athene.   In de aanloop naar de 75e herdenking van de Slag in de Javazee van 27 februari 1942, deed een internationaal duikteam eind vorig jaar een ontluisterende ontdekking: […]

Het paard van Caligula

Origineel en kleurenreconstructie van een portret van Caligula (12-41 n. Chr.), nu in de Ny Carlsberg Glypotek in Kopenhagen Vorige week ging het in deze column over hoe de Founding Fathers zich na de Onafhankelijkheidsoorlog tegen de Britten van 1775-1783 door de Grieken en Romeinen lieten inspireren bij het inrichten van de Verenigde Staten. Studie […]

De idealen van de Founding Fathers

‘Monticello’, het huis van Thomas Jefferson (1772), Charlotteville, Virgina, VS. Jefferson ontwierp zijn huis onder verwijzing naar voorbeelden uit de klassieke Oudheid en de Renaissance Zoals bekend, leest de 45ste president van de Verenigde Staten niet graag een boek. Van kranten moet hij al helemaal niets hebben. In plaats daarvan kijkt “The Donald” graag televisie. […]

Op drift in winters Oost-Europa

Twee Gotische fibulae in de vorm van adelaars, vindplaats: Tierra de Barros, West-Spanje, nu in het Walters Art Museum Baltimore In het toch al zo zwaar getroffen Griekenland verblijven momenteel zo’n 60.000 vluchtelingen. Door het dichtgooien van de Europese grenzen kunnen ze geen kant op. Levend onder primitieve omstandigheden werden ze begin januari ook nog […]

Geen land redt het alleen

“Destruction”, door Thomas Cole (1801-1848), New York Historical Society Waarom is kennis van het verleden eigenlijk belangrijk? ‘What’s done, is done’ zou je kunnen zeggen. In zijn prikkelende lezing, getiteld ‘Can history save us from ourselves?’ reflecteerde de Amerikaanse historicus Timothy Snyder op 26 januari jongstleden in de Balie in Amsterdam op de vraag of […]

Klassieke fantasieën in Leeuwarden

Fantasie scene met Victoriaanse dames als Romeinse schoonheden, Alma Tadema, 1893, Bristol Museums & Art Gallery Als u nog niet in de gelegenheid bent geweest om de tentoonstelling Alma-Tadema, klassieke verleiding te bezoeken in het Fries Museum, dan is dit het moment. Op 7 februari gaan de ruim 200 in Leeuwarden verzamelde stukken definitief terug […]

Wraak nemen met de penseel

Judith vermoordt Holofernes, schilderij van Artemisia Gentileschi (1620), normaal te zien in Uffizi Florence, maar nu tijdelijk te bezichtigen in Rome Door de geschiedenis heen hebben vrouwen die carrière wilden maken het niet bepaald gemakkelijk gehad. Des te bewonderenswaardiger zijn diegenen die daarin, ondanks alle maatschappelijke tegenwerking, toch zijn geslaagd. Een van de indrukwekkendste voorbeelden […]

De slak en de kleren van de keizer

 Keizer Justinianus I (482-564 n. Chr.) gehuld in keizerlijk purper: mozaïek in de San Vitale, Ravenna, Italië Na ons de zondvloed — die uitspraak wordt toegeschreven aan zowel de Franse koning Lodewijk XV (1710-1744) als aan zijn maîtresse Madame de Pompadour (1721-1764). In hun geval bleek dat te kloppen: pas tijdens het bewind van de […]