De Feniciërs kozen als eerste het ruime sop

Een reliëf van olifantenivoor met afbeelding van leeuw en Nubische man, gemaakt door Fenicische handwerkslieden en gevonden in een Assyrisch paleis in de buurt van het huidige Mosul. Nu in het British Museum, Londen Bent u werkzaam in de scheepvaart, geïnteresseerd in de geschiedenis van uw beroep, en op zoek naar een mooi boek om […]

Allah, Ali en de Vikingen

De lijkwade, gevonden in Uppsala, is op dit moment te bewonderen bij de tentoonstelling “Viking Couture” te Enköping, Zweden Gamla Uppsala, oftewel oud-Uppsala, staat bekend om zijn talloze indrukwekkende grafheuvels uit de tijd van de Vikingen. Onlangs onderwierp een Zweedse textieldeskundige een zijden lijkwade, die hier al in de zeventiger jaren van de vorige eeuw […]

De koningin van de woestijn

Getrude Bell geflankeerd door Churchill (met zonnebril) en T.E. Lawrence, oftewel Lawrence of Arabia, 1921. Vorige week ging het in deze column over Agatha Christie en de actieve rol die zij speelde bij de opgravingen van haar man, de archeoloog Max Mallowan. Opvallend genoeg was Christie niet de enige en ook niet de eerste vrouw […]

Diverse stellingnames over Maarten Luther

Schilderij van Maarten Luther van de hand van Ferdinand Pauwels (1830-1904), Slotkapel, Wittenberg, Duitsland Aanstaande dinsdag, 31 oktober, is het precies vijfhonderd jaar geleden dat Maarten Luther zijn 95 stellingen vastnagelde aan de kerkdeur van de slotkapel te Wittenberg, in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Althans, zo gaat de legende, want onder wetenschappers is er niet […]

De Piraten-rabbijn

Resten van slachtoffers van de Portugese inquisitie in het binnenhof van een Inquisitie-gevangenis, Evora, Portugal Een paar jaar geleden deden archeologen in het Portugese Evora een lugubere vondst. Ze vonden de skeletten van drie mannen en negen vrouwen ingebed tussen nog eens 980 verdere botfragmenten. Al deze mensen waren weggegooid als oud vuil, in de […]

De plundering van Romeins Libië

Hoofd van Medusa. De arcade rondom de centrale markplaats van Leptis Magna werd gesierd door barokke Romeinse kunst Vorige week riep de UNESCO alle strijdende partijen in het verscheurde Libië op om de archeologische opgravingen, inclusief het museum van de werelderfgoedstad Sabratha, zoveel mogelijk te ontzien. Het is niet de eerste keer dat de grote […]

Terug naar het DNA van uw voorouders

Reliëf met Romeinse slaven, 200 n. Chr., afkomstig uit het Turkse Izmir, nu in het Ashmolean Museum in Oxford Dezer dagen bevind ik me in de luxepositie dat ik, los van de gebruikelijke academische besognes, ongestoord kan nadenken over de nieuwste ontwikkelingen op mijn vakgebied. Dat is mogelijk omdat ik voor een tijdje als fellow verbonden […]

Compleet soeverein, maar al eeuwen goed verzorgd

Bastet, de Egyptische vruchtbaarheidsgodin die werd voorgesteld als een kat. Gemummificeerde kat uit Thebe, Egypte: nu in het British Museum in Londen Lange tijd was de hond de enige dierlijke metgezel van de mens. Het ontstaan van de landbouw in het Nabije Oosten bracht hier echter verandering in. Vanaf dat moment begon de mens ook andere […]

De menselijke trekken van de hond

Dit aardewerken drinkvat (rhyton) wordt toegeschreven aan de Griekse schilder Brygos, een meester in rood-figurige keramiek uit de vijfde eeuw v.Chr, nu in het archeologisch museum in Aleria, Corsica Wie heeft in de loop van de geschiedenis nu eigenlijk wie getemd? Heeft de mens het dier gedomesticeerd? Of heeft juist het dier zich uit eigen beweging, […]

Man, vrouw en paard: de Scythen kwamen overal

De Scythen bereden hun indrukwekkende paarden zonder zadel of stijgbeugels, vindplaats: Kul Oba, Kerch, Krim (4e eeuw v. Chr.), nu in het British Museum Na het vertrek in 2015 van Neil MacGregor als directeur van het British Museum in Londen leek het er even op dat het gedaan was met de spectaculaire tentoonstellingen op het […]

In de hemel staat de Utrechtse Dom

Het centrale paneel van Het Lam Gods (Gent, België) uit 1432, met daarop de Dom van Utrecht Deze zomer stond ik in de Sint-Baafskathedraal in Gent oog in oog met een van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de schilderkunst: het beroemde altaarstuk Het Lam Gods van de gebroeders Hubert en Jan van Eyck. Het volledige paneel […]

De Romeinen en hun fonteinen

De totale lengte van het Anio Novus-aquaduct bedroeg ooit 87 kilometer Dit voorjaar kampte Italië met de droogste lente van de afgelopen zestig jaar. Toen de temperaturen deze zomer ook nog eens de pan uit rezen, deed het gebrek aan neerslag zich met name in Rome voelen. De fonteinen bij het Vaticaan werden uitgezet en […]

Een Leeuwenpoort naar alle windstreken

De leeuwenpoort van Mycene stamt uit de 13de eeuw v.Chr. In de late Bronstijd, vanaf 1600 v. Chr., speelde Griekenland zo’n vijfhonderd jaar lang een rol van aanzienlijke regionale betekenis. Het was de tijd van de Myceense beschaving. Die is vernoemd naar wat uiteindelijk het belangrijkste stedelijke centrum van die cultuur zou worden, de stad […]

Wegdromen in virtueel Venetië in Londen

Canaletto’s Stadsgezicht met Dogenpaleis en San Marcoplein, rond 1733, nu te zien in Buckingham Palace In mijn optiek is Venetië de mooiste stad van Italië en daarmee ook de mooiste stad ter wereld. La Serenissima heeft het echter zwaar te verduren. Terwijl het aantal Venetianen steeds verder terugloopt en nu minder dan 55.000 bedraagt, wordt […]

De vele gezichten van Jeanne d’Arc

Het museum voor Jeanne d’Arc in Rouen biedt multimediaal spektakel.  U herinnert zich het verhaal van Jeanne d’Arc, Frankrijks nationale heldin, vast nog wel. Geboren in Domrémy in het noordoosten van Frankrijk, speelde zij als tiener een grote rol van betekenis tijdens de Honderdjarige Oorlog (1337-1453). Miniatuur van Jeanne D’Arc uit de vijftiende eeuw Tijdens […]

Duiken naar de oudheid in Baiae

Beeld in de villa van keizer Claudius in Baiae, vondst: Archeologisch onderwaterpark, Bacoli, Italië Wilt u deze zomer iets bijzonders doen en houdt u van duiken? Dan heeft Italië misschien wel de perfecte bestemming voor u in petto. De baai van Napels omstreeks 79 n. Chr. De Golf van Napels staat bekend om zijn talloze archeologische resten. […]

Romeins beton wordt steeds sterker

Luchtfoto van de Romeinse haven van Caesarea, in het huidige Israël, dat ooit de grootste kunstmatige haven in de Mediterrane wereld was, allemaal met behulp van antiek beton In deze column heb ik al vaker geschreven over de Romeinen als de uitvinders van het beton. In de geschiedenis van de architectuur was dat een uitvinding […]

Rust, reinheid en regelmatig lekker eten

Het klooster van Monte Cassino, Italië: in het jaar 592 stichtte Benedictus van Nursia hier het eerste Benedictijnenklooster Als ik in Rome werk, verblijf ik nogal eens in een klooster bij een bevriende Italiaanse abt. Hoewel ik dan doorgaans de hele dag op pad ben, word ik tegelijk ook deel van de kloostergemeenschap. De restanten […]

Een bijzonder stukje Rome in Zuid-Limburg

Reconstructie van een vroegchristelijke wandschildering met gebedsscéne in de zogenaamde ‘Capella Greca’, in de Catacomben van Valkenburg, Limburg. Het beschermen van ons culturele erfgoed valt te vergelijken met onze eeuwigdurende strijd tegen het water: het vraagt onze voortdurende aandacht en het werk is ook nooit helemaal af. Daar staat tegenover dat het allemaal wel dankbare […]