Allah, Ali en de Vikingen

De lijkwade, gevonden in Uppsala, is op dit moment te bewonderen bij de tentoonstelling “Viking Couture” te Enköping, Zweden Gamla Uppsala, oftewel oud-Uppsala, staat bekend om zijn talloze indrukwekkende grafheuvels uit de tijd van de Vikingen. Onlangs onderwierp een Zweedse textieldeskundige een zijden lijkwade, die hier al in de zeventiger jaren van de vorige eeuw […]

De Piraten-rabbijn

Resten van slachtoffers van de Portugese inquisitie in het binnenhof van een Inquisitie-gevangenis, Evora, Portugal Een paar jaar geleden deden archeologen in het Portugese Evora een lugubere vondst. Ze vonden de skeletten van drie mannen en negen vrouwen ingebed tussen nog eens 980 verdere botfragmenten. Al deze mensen waren weggegooid als oud vuil, in de […]

Terug naar het DNA van uw voorouders

Reliëf met Romeinse slaven, 200 n. Chr., afkomstig uit het Turkse Izmir, nu in het Ashmolean Museum in Oxford Dezer dagen bevind ik me in de luxepositie dat ik, los van de gebruikelijke academische besognes, ongestoord kan nadenken over de nieuwste ontwikkelingen op mijn vakgebied. Dat is mogelijk omdat ik voor een tijdje als fellow verbonden […]

Compleet soeverein, maar al eeuwen goed verzorgd

Bastet, de Egyptische vruchtbaarheidsgodin die werd voorgesteld als een kat. Gemummificeerde kat uit Thebe, Egypte: nu in het British Museum in Londen Lange tijd was de hond de enige dierlijke metgezel van de mens. Het ontstaan van de landbouw in het Nabije Oosten bracht hier echter verandering in. Vanaf dat moment begon de mens ook andere […]

De menselijke trekken van de hond

Dit aardewerken drinkvat (rhyton) wordt toegeschreven aan de Griekse schilder Brygos, een meester in rood-figurige keramiek uit de vijfde eeuw v.Chr, nu in het archeologisch museum in Aleria, Corsica Wie heeft in de loop van de geschiedenis nu eigenlijk wie getemd? Heeft de mens het dier gedomesticeerd? Of heeft juist het dier zich uit eigen beweging, […]

Een bijzonder stukje Rome in Zuid-Limburg

Reconstructie van een vroegchristelijke wandschildering met gebedsscéne in de zogenaamde ‘Capella Greca’, in de Catacomben van Valkenburg, Limburg. Het beschermen van ons culturele erfgoed valt te vergelijken met onze eeuwigdurende strijd tegen het water: het vraagt onze voortdurende aandacht en het werk is ook nooit helemaal af. Daar staat tegenover dat het allemaal wel dankbare […]

Het knekelkistje van Kajafas

Het knekelkistje (ossuarium) van Kajafas, vindplaats: Jeruzalem, Israël ‘Ja nicht auf das Fest, auf daß nicht ein Aufruhr werde im Volk. Liefhebbers van de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach zullen deze frase onmiddellijk herkennen als het eerste van een aantal korte, opstuwende koordeeltjes die de componist door zijn hele lijdens-oratorium heen vlocht. Bach zet […]

Een geheim dat zich traag ontrolt

Met behulp van druk werd met deze machine de breekbare papyrus stukje bij beetje uitgerold, nu in de Nationale Bibliotheek van Napels Uit de oudheid zijn genoeg literaire werken overgeleverd om een mens een leven lang van de straat te houden. Dat is opmerkelijk, zeker wanneer je je realiseert hoeveel literatuur er in de loop […]

Een graftombe zonder zeeman

Quintus Statius Rufus stierf op 38e jarige leeftijd na 18 jaar trouwe dienst op de Romeinse vloot, grafsteen tweede/derde eeuw, nu in het Nationaal Museum van Athene.   In de aanloop naar de 75e herdenking van de Slag in de Javazee van 27 februari 1942, deed een internationaal duikteam eind vorig jaar een ontluisterende ontdekking: […]

Soms brengen scherven geen geluk

Ingekraste scherf met de naam van Themistocles en zijn stadswijk Phrearrhios Als in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 8 november iets duidelijk is geworden, dan wel dat het Amerikaanse politieke bestel in zijn voegen kraakt. Dat Donald Trump zich niet kan beheersen en keer op keer gierend uit de bocht vliegt, is nog […]

Ook in Rome ging men verbaal helemaal los

Detail van een vervloekingstekst uit Rome, nu in de verzameling van het Johns Hopkins Archaeological Museum, rond het begin van de jaartelling Vorige week had vicepremier Asscher het even helemaal gehad met de verwensingen en beledigingen die hij via de sociale media over zich heen krijgt. Op zijn Facebookpagina liet hij een aantal van deze […]

Romeinse amforenbelt

De Monte Testaccio of grote scherven-heuvel in Rome De productiviteit van een samenleving laat zich vaak het gemakkelijkst aflezen aan de hoeveelheid afval die het oplevert. Een mooi historisch voorbeeld daarvan is te vinden aan de zuidzijde van het historische centrum van Rome. Daar bevindt zich de Monte Testaccio, een heuvel van rond de 36 […]

Romeinse spotprent

Graffito uit Rome met afbeelding van kruisiging In 1857 stuitten archeologen in het centrum van Rome op een onverwachte vondst. Op de muren van een dienstruimte behorende tot het paleiscomplex van de Romeinse keizers troffen ze een onooglijke tekening aan. De tekening, die in de muur was ingekrast, toonde de afbeelding van een man met […]

Vrouwelijke artsen

Reliëf met afbeelding van een geboorte, uit Ostia, precieze vindplaats onbekend Er zijn in Nederland tegenwoordig aanzienlijk meer vrouwen dan mannen die medicijnen gaan studeren. Bij deze ontwikkeling is sprake van een historische omwenteling van betekenis. Vóór de 19e eeuw was het hoogst ongebruikelijk dat vrouwen arts werden. Dat blijkt wel als je binnenloopt in […]