Allah, Ali en de Vikingen

De lijkwade, gevonden in Uppsala, is op dit moment te bewonderen bij de tentoonstelling “Viking Couture” te Enköping, Zweden Gamla Uppsala, oftewel oud-Uppsala, staat bekend om zijn talloze indrukwekkende grafheuvels uit de tijd van de Vikingen. Onlangs onderwierp een Zweedse textieldeskundige een zijden lijkwade, die hier al in de zeventiger jaren van de vorige eeuw […]

De koningin van de woestijn

Getrude Bell geflankeerd door Churchill (met zonnebril) en T.E. Lawrence, oftewel Lawrence of Arabia, 1921. Vorige week ging het in deze column over Agatha Christie en de actieve rol die zij speelde bij de opgravingen van haar man, de archeoloog Max Mallowan. Opvallend genoeg was Christie niet de enige en ook niet de eerste vrouw […]

De Piraten-rabbijn

Resten van slachtoffers van de Portugese inquisitie in het binnenhof van een Inquisitie-gevangenis, Evora, Portugal Een paar jaar geleden deden archeologen in het Portugese Evora een lugubere vondst. Ze vonden de skeletten van drie mannen en negen vrouwen ingebed tussen nog eens 980 verdere botfragmenten. Al deze mensen waren weggegooid als oud vuil, in de […]

Terug naar het DNA van uw voorouders

Reliëf met Romeinse slaven, 200 n. Chr., afkomstig uit het Turkse Izmir, nu in het Ashmolean Museum in Oxford Dezer dagen bevind ik me in de luxepositie dat ik, los van de gebruikelijke academische besognes, ongestoord kan nadenken over de nieuwste ontwikkelingen op mijn vakgebied. Dat is mogelijk omdat ik voor een tijdje als fellow verbonden […]

Compleet soeverein, maar al eeuwen goed verzorgd

Bastet, de Egyptische vruchtbaarheidsgodin die werd voorgesteld als een kat. Gemummificeerde kat uit Thebe, Egypte: nu in het British Museum in Londen Lange tijd was de hond de enige dierlijke metgezel van de mens. Het ontstaan van de landbouw in het Nabije Oosten bracht hier echter verandering in. Vanaf dat moment begon de mens ook andere […]

De menselijke trekken van de hond

Dit aardewerken drinkvat (rhyton) wordt toegeschreven aan de Griekse schilder Brygos, een meester in rood-figurige keramiek uit de vijfde eeuw v.Chr, nu in het archeologisch museum in Aleria, Corsica Wie heeft in de loop van de geschiedenis nu eigenlijk wie getemd? Heeft de mens het dier gedomesticeerd? Of heeft juist het dier zich uit eigen beweging, […]

Man, vrouw en paard: de Scythen kwamen overal

De Scythen bereden hun indrukwekkende paarden zonder zadel of stijgbeugels, vindplaats: Kul Oba, Kerch, Krim (4e eeuw v. Chr.), nu in het British Museum Na het vertrek in 2015 van Neil MacGregor als directeur van het British Museum in Londen leek het er even op dat het gedaan was met de spectaculaire tentoonstellingen op het […]

Hoe om te gaan met klimaatverandering

Door temperatuurstijging kwam de jak in vroegmiddeleeuws Tibet steeds meer in het gedrang, Petroglief met jak en mantra, 500-1000 n. Chr., Tibet, regio Changthang Omdat klimaatverandering een constante factor is in de geschiedenis van onze planeet, zijn wij niet de eerste mensen in de geschiedenis die geconfronteerd worden met de vraag hoe daar mee om […]

Tell Rehov, stad van honing

De befaamde bijenkorven van Tell Rehov (Israël) zijn bijna 3000 jaar oud  Dankzij de Statenvertaling van 1618-1637 zijn er nogal wat bloemrijke uitdrukkingen in de Nederlandse taal terecht gekomen die hun oorsprong vinden in de Hebreeuwse grondtekst van de Bijbel. Voorblad van de Statenvertaling van 1618-1637 Een bekend voorbeeld is de term ‘een land vloeiende […]

Een liefdesnest van 50.000 jaar oud

Drie schedels uit de Manot grot in Israël, van links naar rechts een oude menselijke, een menselijke en een Neanderthaler schedel Vorige week ging het in deze column over de ontdekking dat de moderne mens in zijn DNA nog altijd de sporen draagt van contacten met neanderthalers, dat wil zeggen: een vroege, maar inmiddels uitgestorven […]

Neanderthaler, u wordt bedankt

Schildering in de El Castillo grot, Cantabria, Spanje, 40.000 v. Chr. Ieder van ons draagt het verleden met zich mee, of we dat nu leuk vinden of niet. Nu denkt u wellicht dat die vaststelling een open deur is. Dat is ook zo, want wie is er zich nu niet van bewust dat we gevormd […]

We zijn allemaal migranten

Angelsaksische helm uit een graf te Sutton Hoo, Engeland, uit de late 6e eeuw n. Chr. Hoe moeten we omgaan met grootschalige internationale migratie? Het is al een tijd duidelijk dat die vraag één van de grootste maatschappelijke uitdagingen van de 21e eeuw vormt. Vooralsnog lopen we vooral achter de gebeurtenissen aan. Zo werd er de […]

Carthago

Kuras van verguld brons, 3e of 2e eeuw v. Chr., Ksour es-Saf, Tunesië, tijdelijk in Leiden In het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden is dezer dagen een mooie overzichtstentoonstelling over Carthago te zien. Carthago was de geboortestad van Hannibal, u weet wel, die generaal die met zijn oorlogs-olifanten de Alpen overtrok om Rome aan te vallen. […]

De muur van Hadrianus

De muur van Hadrianus Op 18 september jongstleden stemde 55% van de inwoners van Schotland tegen en 45% vóór onafhankelijkheid. Hoewel de nee-stemmers dus de overhand hebben gekregen en de aanjager van het referendum, de minister-president van Schotland Alex Salmond, is afgetreden, gaat Schotland interessante tijden tegemoet. Ook nu Schotland bij het Verenigd Koninkrijk blijft […]

De basilica cisterne

De basilica cisterne (Yerebatan Saray) in Istanbul, 6e eeuw n. Chr. De geschiedenis van Nederland is onlosmakelijk verbonden met onze strijd tegen het water. Het is dan ook geen toeval dat Nederland grote internationale vermaardheid geniet voor expertise op waterbouwkundig terrein of dat juist Nederlandse bedrijven een belangrijke rol spelen bij het lichten van het […]

Het paleis van koning Minos

Trappenhuis in het zogenaamde paleis van koning Minos te Knossos Het verloop van onze geschiedenis op aarde wordt bepaald door twee grote revoluties. Onze welvaart danken we voor een belangrijk deel aan de industriële revolutie die in de 18e eeuw begon en die nog altijd voortduurt. De wortels van onze beschaving gaan echter veel verder […]

Epidemie-slachtoffers uit Luxor

Luchtfoto van Luxor In West-Afrika is momenteel weer sprake van een uitbraak van het ebola-virus. Vooral voor de direct betrokkenen is het beangstigend om te zien hoe snel dit soort virussen om zich heen kunnen grijpen en epidemische vormen kunnen aannemen. Toch zijn epidemieën door de hele geschiedenis heen altijd al een vast onderdeel geweest […]