Romeinen zonken hun megaschepen af

Romeins schip op het zogenaamde Torlonia-relief, 200 n. Chr.

Als je vandaag de dag door Venetië loopt, lijkt het soms net of je terecht bent gekomen in een Amerikaanse sciencefictionfilm van het type Independence Day. Met name in de buurt van doorgaande waterwegen kan het zomaar gebeuren dat er boven de historische gevels opeens een kolossaal vaartuig opdoemt dat alles op zijn pad lijkt te gaan verzwelgen. Een fractie van een seconde vraag je je dan af of er misschien toch buitenaards leven bestaat, totdat blijkt dat het gaat om een van de vele gigantische cruiseschepen die men al een tijd uit het historische centrum van Venetië probeert te weren — tot dusverre zonder resultaat.

Venetie

Kruitschip in Venetië

Het grootste cruiseschip van dit moment, The Harmony of the Seas, heeft een respectabele lengte van 362 meter en biedt plaats aan 8000 mensen. Dat is zonder meer indrukwekkend, ook omdat dit schip hiermee in een hele oude traditie staat. Circa 2000 jaar geleden bouwden de Romeinen reeds megaschepen, en ook toen al sloegen toeschouwers op de kade dit soort scheepsbouwkundige hoogstandjes met open mond, en soms ook met afgrijzen, gade.

vuurtoren

Vuurtoren van de haven van Rome, met schepen, mozaïek uit Ostia

De stad Rome draagt tot op de dag van vandaag nog altijd sporen die verklaren waarom de oude Romeinen soms schepen bouwden van 100 meter lang en 20 meter breed. Op markante punten in de stad, zoals op het Sint Pietersplein of voor het parlementsgebouw, kom je enorme obelisken tegen. Die obelisken zijn monolieten, dat wil zeggen: monumentale stenen naalden, gehakt uit een enkel blok graniet. Met een gemiddelde lengte van meer dan 30 meter wegen ze 400 ton of meer.

1324199193_ed0b273f9b

Obelisk op het plein van de St. Pieter

Hun aanwezigheid in Rome is vooral opvallend omdat deze obelisken niet uit Rome zelf, maar uit Egypte afkomstig zijn. Daar werden ze door de farao’s opgericht vanaf ongeveer 2000 v. Chr. Dat was op zich al een prestatie van formaat, maar de Romeinen voegden hier nog een extra dimensie aan toe door die steenkolossen ook nog eens dwars over de Middellandse Zee te transporteren. Voor zo’n onderneming moesten ze speciale schepen bouwen. Daarbij maakten ze zeker ook gebruik van Egyptische scheepsbouwkundige inzichten.

Haven

Afgezonken megachip, Portus, haven van het oude Rome

Maar wat doe je met zo’n schip nadat het zijn lading heeft gelost, het de hele kade in beslag neemt, maar verder geen nut meer heeft? Voor de bouw van een nieuwe haven zink je het vlak voor de kust af, terwijl je het vult met beton dat onder water uithardt. Vervolgens bouw je er een grote vuurtoren op: zo bouw je een havenhoofd waar je nog eeuwenlang plezier van hebt — en dat gebeurde in de oude zeehaven Portus bij Rome.

Portus

Virtuele reconstructie van de haven van Rome, het afgezonken schip lag onder de vuurtoren bij de haveningang

Meer zien over hoe de havens van het oude Rome, Ostia en Portus, er oorspronkelijk uitzagen? Kijk dan naar deze virtuele reconstructie: