Een bijzonder stukje Rome in Zuid-Limburg

Reconstructie van een vroegchristelijke wandschildering met gebedsscéne in de zogenaamde ‘Capella Greca’, in de Catacomben van Valkenburg, Limburg.

Het beschermen van ons culturele erfgoed valt te vergelijken met onze eeuwigdurende strijd tegen het water: het vraagt onze voortdurende aandacht en het werk is ook nooit helemaal af. Daar staat tegenover dat het allemaal wel dankbare arbeid is, want juist het vele erfgoed dat ons land rijk is, maakt Nederland tot een van de fraaiste vakantiebestemmingen van Europa—zeker als je met droge voeten van al dat moois kan genieten.

Zuid-Limburg, on-Nederlands mooi!

Hoe veelzijdig ons erfgoed is, wordt duidelijk als je bijvoorbeeld een monument bezoekt zoals de catacomben van Valkenburg. Die catacomben zijn het resultaat van een uniek historisch experiment. De catacomben van Valkenburg zijn namelijk helemaal geen echte ondergrondse kerkhoven, maar een getrouwe kopie van de oorspronkelijke vroegchristelijke onderaardse begraafplaatsen van Rome. Ze ontstonden tussen 1910 en 1912 op initiatief van Jan Diepen (1872-1930). Als telg uit een Tilburgse familie die het in de textielhandel uitstekend had gedaan, was voor Diepen niets te gek bij het uitvoeren van zijn megalomane plan om het onderaardse Rome eigenhandig na te bouwen in de mergelgrotten van Zuid-Limburg.

De Limburgse mergelgrotten worden al duizenden jaren voor verschillende doeleinden gebruikt

Kosten noch moeite werden gespaard. De supervisie kwam in handen van Pierre Cuypers (1827-1921), de architect die vooral de geschiedenis is ingegaan als de bouwmeester van het Rijksmuseum te Amsterdam. Cuypers liet zich voor zijn diensten uitstekend betalen.

De Roermondse architect Pierre Cuypers in vol ornaat met al zijn onderscheidingen

Wat de Valkenburgse catacomben bijzonder maakt, is hun toegankelijkheid. Waar je in Rome een dozijn catacomben moet bezoeken om de mooiste grafkamers te kunnen bezichtigen, zijn dergelijke juweeltjes in Valkenburg geconcentreerd langs slechts een paar hoofdgangen en dus binnen het bestek van een enkel bezoek te bewonderen. Zeker in een tijd dat een bezoek aan de catacomben van Rome voor velen ondenkbaar was, bood een bezoek aan dit onderaardse cultuurpark vol prachtige wandschilderingen dus een uitstekend alternatief.

De catacomben van Domitilla in Rome

Overigens kom ik er zelf ook nog altijd regelmatig en graag met studenten die ik dan uitleg dat ook dit monument, hoewel niet origineel, op zijn beurt toch weer een heel eigen historische en culturele waarde vertegenwoordigt.

Lopen door de catacomben van Valkenburg is een onwerkelijke ervaring: eenmaal onder de grond waan je je even in het oude Rome

Echter, nu de catacomben van Valkenburg meer dan 100 jaar oud zijn, begint ook hier het verval toe te slaan. Interventie is noodzakelijk, vooral waar het de wandschilderingen betreft van een van de meest indrukwekkende ruimtes, de zogenaamde Capella Greca.

Ondanks hun schoonheid worden de unieke wandschilderingen bedreigd door zowel atmosferische omstandigheden als achterstallig onderhoud 

In het verleden heeft men de catacomben van Valkenburg met veel liefde en vrijwilligerswerk in stand weten te houden. Nu is echter hulp van buiten nodig en om die reden wordt gepoogd om via crowdfunding de benodigde 9000 euro bij elkaar te brengen. Dat is heel weinig geld om de mooiste grafkamer in dit zo bijzondere complex te kunnen redden. Om die reden beveel ik deze actie dan ook van harte bij u aan: https://www.voordekunst.nl/projecten/5736-capella-greca-in-restauratie-1

Wil je een korte rondleiding door de Catacomben van Valkenburg, bekijk dan de volgende video: