Ook in Rome ging men verbaal helemaal los

Detail van een vervloekingstekst uit Rome, nu in de verzameling van het Johns Hopkins Archaeological Museum, rond het begin van de jaartelling

Vorige week had vicepremier Asscher het even helemaal gehad met de verwensingen en beledigingen die hij via de sociale media over zich heen krijgt. Op zijn Facebookpagina liet hij een aantal van deze reacties de revue liet passeren. Ook sprak hij zijn anonieme kwelgeesten persoonlijk op hun gedrag aan — uiteraard zonder in de illusie te verkeren dat dit zou helpen. Zelfs als je ergens niets tegen kan doen, is genoeg immers genoeg.

Asscher is zeker niet de eerste die via het internet en de sociale media te maken krijgt met pesterijen, schofferingen en verbaal geweld. Twitter besloot eerder dit jaar al meer te gaan optreden tegen misbruik en bedreigingen die via dit netwerk de wereld in worden geslingerd.

Als verklaring voor dit fenomeen wordt vaak gewezen op de anonimiteit waarachter de vuilspuiters zich verschuilen. Anonimiteit speelt zeker een rol, maar als je historisch naar dit fenomeen kijkt, is er nog een tweede factor in het spel: de behoefte van de mens om in de verbale interactie met anderen soms helemaal los te gaan. Vanaf het eerste moment dat de mens kon schrijven, is die culturele verworvenheid gebruikt om de medemens de meest vreselijke verwensingen naar het hoofd te slingeren.

Artemesia-1-1

Vervloekingstekst op papyrus, van een zekere Artemisia die in Egypte de hulp inriep van de Egyptisch-Griekse god Oserapis, 4e eeuw v. Chr.

De oude Grieken en Romeinen waren al meesters in het schrijven van verwensingsteksten. Concurrenten in de handel, bij de rechtsgang, in de sport en zelfs in de liefde kregen regelmatig vuige teksten toegeschoven. En men nam daarbij zeker geen blad voor de mond.

H3

De volledige vervloekingstekst zoals afgebeeld bovenaan deze blog

Zo riep ooit een bewoner van Rome zo de hulp in van de godin Proserpina tegen een persoonlijke vijand: ‘Beroof hem van zijn gezondheid, zijn kracht, en al zijn vermogens, laat hem alle mogelijke koortsen krijgen, laat de bewaker van de onderwereld zijn hart uitrukken, geef hem pijn in al zijn ledematen zodat hij zelfs niet kan zeggen wat hem mankeert, zodat hij niet meer kan slapen, kan urineren, en rechtop kan staan.’

H2

Een vergelijkbare vervloekingstekst, opgerold, met een pin erdoor om de tekst letterlijk op een bepaalde plek te kunnen fixeren.

Zulke teksten werden tot kleine capsules opgerold en dan heimelijk weggestopt, zo dicht mogelijk bij de plek waar het slachtoffer werkzaam was. Ook toen al zorgden de vuilspuiters ervoor dat ze tegelijk toch vooral anoniem bleven.

Meer zien van dit soort vervloekinkstabletten, inclusief tips om er zelf een te maken? Kijk dan naar dit onderhoudende filmpje: