Ook de Romein pakte graag zijn rust

Mozaïekvloer met afbeelding van het platteland in Romeins Noord-Noord Africa gevonden in een voorstad van het oude Carthago, nu in het Bardo-museum van Tunis

De nieuwe rijkdom is niet geld, maar tijd. Tijd om te doen waar je zin in hebt, maar vooral ook tijd waarin je onbereikbaar bent voor anderen, in het bijzonder voor sociale media en alles wat verder digitaal is. Lukt het je die vrijheid te vinden, dan beschik je over iets waarvan de waarde nauwelijks nog in geld valt uit te drukken.

Historisch gezien komt het cirkeltje hiermee helemaal rond. Het idee van vrijheid van beslommeringen als de ultieme luxe is iets dat al heel lang geleden door de oude Grieken en Romeinen is uitgevonden, en tot in de puntjes is geperfectioneerd. Ze noemden dit ‘otium’, wat vertaald kan worden als ‘waardige rust’ en het was voor hen het ultieme ideaal. Als het even kon, trokken ze zich dan terug uit de politiek. Dat terugtrekken moet letterlijk worden opgevat: zodra het kon, lieten ze het stedelijke leven voor wat het was en gingen naar hun villa op het platteland.

Dido en Aeneas: lekker niksen of waardige rust?

Bijgevoegd mozaïek laat zien hoe we ons dat landleven moeten voorstellen. Deze kleurrijke vloer stamt uit de omgeving van Carthago en is tegenwoordig in het Bardomuseum in Tunis te bewonderen. In het centrum zien we de villa zelf. Het is een monumentaal gebouw, met een loggia en een eigen sauna: de ronde constructies met koepel hebben de kenmerken van een typisch Romeins badgebouw. De villa had verder ook een binnentuin, hier aangeduid met een zeer toepasselijke palmboom die boven de gebouwen uitsteekt.

Reconstructie van een typisch Romeins badhuis te Weissenberg

In het onderste register, op de voorgrond, zien we rechts de heer des huizes. Het is een dikke meneer in dure kleren. Een van zijn slaven overhandigt hem een boekrol. Links van hem zien wij zijn vrouw, die al even welgesteld is en die samen met haar kamermeisje druk met haar juwelen in de weer is. De andere scènes tonen hoe het otium verder werd ingevuld. Op de middelste band links zien we de eigenaar te paard voorbijrijden tijdens de jacht. Rechts staan zijn helpers, met jachthonden erbij. Bovenin zien we mensen in de weer met producten van het land. Ver weg van de stad moest er natuurlijk ook gewoon geld verdiend worden.

Een kijkje in de goed bewaard gebleven villa van Bulla Regia, nabij Tunis

Wilt u dezer dagen zelf ook tot rust komen? Doe dan als de Romeinen: een huisje op het platteland, lekker eten, vrienden op bezoek. Vergeet echter niet om ook uw boeken mee te nemen. Want zoals de ervaringsdeskundige Romeinse filosoof Seneca al zei: vrije tijd zonder bellettrie, daar is echt geen bal aan.

Sommige Romeinen bouwden wel hele grote vrijetijdsverblijven! Bekijk hieronder een digitale reconstructie van het ‘nederige’ buitenverblijfje van Hadrianus