Onderzoek met de Bijbel in de hand

Inscriptie met de naam Ishbaal, zoon van Beda, gevonden in de opgravingen te Khirbet Qeiyafa

In het Nabije Oosten hebben archeologen lang onderzoek gedaan met de Bijbel in de hand. De tekst van het boek der boeken bepaalde waar de spade in de grond werd gezet en naar welke resten moest worden gezocht. Het doel van dat soort exercities was om onafhankelijk bewijs te vinden voor de overtuiging dat ‘de Bijbel toch gelijk heeft’, aldus de titel van een populair boek uit het midden van de vorige eeuw.

TEHesi

Oude foto van de opgravingen te Tell el-Hesi,in het Zuiden van Israël, waar voor het eerst stratigrafisch werd opgegraven o.l.v. de Engelse Egyptoloog Flinders Petrie

Het heeft een tijd geduurd voordat onderzoekers zich realiseerden dat zo’n aanpak niet alleen zijn beperkingen heeft, maar de Bijbel zelfs geweld aandoet. De Bijbel is immers geen geschiedenisboek in de moderne zin van het woord. Net zo min als dat de Bijbel een Google Maps avant-la-lettre is.

Dat de Bijbel ook vandaag de dag nog een rol speelt in de archeologie van het Nabije Oosten is desalniettemin begrijpelijk. Dat geldt in het bijzonder voor de verhalen over koning David. Volgens de Bijbel was hij een daadkrachtige vorst die heerste over het verenigde koninkrijk Israël. Maar hoe zit het eigenlijk met de historiciteit van de verhalen over de stoere David?

 KQ

Luchtfoto van de opgravingen te Khirbet Qeiyafa, 30 km. ten zuidwesten van Jeruzalem, waar de inscriptie gevonden is die de aanleiding vormt voor deze blog

Over die vraag zijn met name Israëlische archeologen momenteel tot op het bot verdeeld. Zo is er onafhankelijk bewijs gevonden, in de vorm van een gefragmenteerde inscriptie uit de 9e eeuw v. Chr. uit Tel Dan in het Noorden van Israël. Die inscriptie meldt hoe de koning van Damascus een klinkende overwinning behaalde op een koning uit het ‘huis van David’.

 teldan

De beroemde inscriptie uit Tel Dan met daarin de verwijzing naar het ‘huis van David’ en het ‘huis van Israël’

Toch heeft deze inscriptie niet alle archeologen kunnen overtuigen. Op basis van C14-dateringen wijzen sommigen erop dat als er al een koning David is geweest, er in zijn tijd in ieder geval nog geen sprake was van een sterk en verenigd koninkrijk.

YGIF

Yossi Garfinkel (links) en Israel Finkelstein (rechts). Finkelstein is een aanhanger van de lage chronologie op basis van de vele C14 dateringen die hij heeft doorgevoerd; Yossi Garfinkel gelooft wel in een monarchie onder David, op basis van zijn opgravingen te Khirbet Qeiyafa

Maar een eerder deze maand nabij Jeruzalem ontdekte inscriptie op een aardewerken pot met de naam van een zekere ‘Ishbaal, zoon van Beda’, heeft nu opnieuw olie op het vuur gegooid. Denkbaar is dat het hier gaat om een zoon van Saul, die volgens de Bijbel ook een rivaal van David was. Door dit soort ontdekkingen blijft de Bijbelse David de gemoederen dus telkens opnieuw bezighouden.

Meer lezen over de controversiële theorie dat het koninkrijk van David nooit zou hebben bestaan? Lees dan Israel Finkelstein and Neil Asher Silberman, The Bible Unearthed : Archaeology’s New Vision of Ancient Israel and the Origin of Its Sacred Texts (New York: Simon & Schuster, 2002).

Meer zien over de opgravingen te Khirbet Qeiyafa? Kijk dan naar dit filmpje: