Nero, de gestoorde vernieuwer

Wandschildering uit het paleis van keizer Nero, Rome

Het thema van de boekenweek is waanzin. Een thema van alle tijden. Al bij de Romeinse keizers gingen de remmen vaak helemaal los. Verscheidene hadden last van grootheidswaanzin. Maar niemand maakte het zo bont als Nero, die regeerde van 54 tot 68 n.Chr.

nero

Nero

Als we de Romeinse geschiedschrijvers mogen geloven, is de lijst van Nero’s wandaden eindeloos. De grote brand van Rome in 64 n.Chr., die de stad voor driekwart in de as legde en die Nero de eerste christenen in de schoenen schoof, wordt aan de keizer toegeschreven. Nero zou de brand hebben laten aansteken om ruimte te scheppen voor het bouwen van zijn nieuwe paleis.

 Ustnov

Peter Ustinov als Nero, zingend tijdens de brand van Rome, in de film “Quo Vadis?”

Verder uitte Nero’s grillige gedrag zich in nachtelijke bezoeken aan tavernes en bordelen. Tijdens die escapades sloeg hij, vermomd en gesecondeerd door een paar zware jongens, mensen in elkaar. Ook liet hij zijn moeder, Agrippina, vermoorden en dwong hij de dichter Lucanus en zijn leermeester, de filosoof Seneca de Jongere, ertoe om zelfmoord te plegen. Zijn vrouw, Poppaea Sabina, schopte hij toen ze zwanger was, waardoor ze overleed. Toen hij Rome tot Neropolis – de stad van Nero – wilde herdopen, was de maat vol. De senaat en de keizerlijke garde besloten hem af te zetten. Daarop pleegde Nero zelfmoord. Hij was pas 32 jaar oud.

Poppaea_S

Standbeeld uit Olympia, waarschijnlijk van Poppaea Sabina

Nero was dus een losgeslagen gek. Of toch niet? Uit recent onderzoek komt naar voren dat het bestaande beeld genuanceerd moet worden. Zo blijkt onder meer dat Nero zoveel weerstand opriep bij zijn biografen doordat hij voortdurend inzette op innovatie.

Hoe vernieuwend Nero was, blijkt wel uit de resten van zijn indrukwekkende en megalomane paleis te Rome, de Domus Aurea. Tot 29 maart krijgen bezoekers de kans dit doorgaans gesloten monument te bezichtigen. Een mooie plek om voor uzelf na te gaan of er toch geen grond van waarheid schuilt in Nero’s laatste woorden: ‘Welk een kunstenaar gaat er in mij verloren.’

Meer weten over Nero? Lees dan Edward Champlin, Nero (Cambridge Mass.: Harvard U.P., 2005).

Meer zien over de Domus Aurea? Kijk dan naar deze korte virtuele reconstructie: