Munt slaan uit een overwinning

Masada, het laatste bolwerk in de verdediging tegen de Romeinen tijdens de joodse vrijheidsoorlog van 66-73 n. Chr.

De Verhalenzoeker van deze week is de laatste aflevering in een drieluik over antieke munten. Naar aanleiding van een tentoonstelling in het Kunsthistorisches Museum te Wenen over joodse munten uit het oude Israël, werd vorige week een munt besproken uit de grote joodse opstand tegen hun Romeinse overheersers.

Shekel

 Halve shekel, met palmboom en manden met dadels, met bijschrift “Voor de verlossing van Zion,” uit het jaar 70 n. Chr.

Die opstand brak uit in 66 n. Chr. en de Romeinen werden er totaal door overrompeld. Ze stuurden hun beste generaals naar de regio, samen met een beroepsleger van rond de 60.000 man. Toch duurde het zeven jaar voordat de Romeinen er in slaagden hun macht te herpakken. Pas met de moeizame verovering van de citadel Masada bij de Dode Zee — rond 74 n.Chr. — werd het laatste joodse verzet definitief gebroken.

Om deze overwinning te vieren, sloegen de Romeinen een serie munten met het opschrift Judaea capta oftewel ‘Judea veroverd’. Op de hier afgebeelde variant zit aan de rechterkant het treurende Judea in de vorm van een ineengedoken vrouwenfiguur. Links, over haar heen torend, staat keizer Vespasianus in volle militaire uitrusting, met speer en dolk, zijn voet rustend op een helm.

 g2435

Voor de uitgave van de Judaea capta-munten werden kosten noch moeite gespaard. De munten werden zeker 15 jaar lang op verschillende plaatsen in de Romeinse wereld geslagen: in gouden, zilveren en bronzen varianten. Zodoende raakte dit type munt wijd en zijd verspreid.

 Denarius

Andere variant (denarius) van de Judaea capta munt, met tropaion (een overwinningsmonument bestaande uit opgehangen wapens)

Wat wilden de Romeinen nu bereiken met deze munt-politiek? Was de boodschap op deze geldstukken gericht aan alle volken van hun enorme rijk, om hen ervan te doordringen dat verzet zinloos was? Of wilden ze vooral zichzelf overtuigen, nadat hun militaire zelfvertrouwen een gevoelige deuk had opgelopen?

We zullen het nooit weten. Wel is duidelijk dat de prominent afgebeelde dadelpalm bewust gekozen was. Judaea was hierom beroemd. Terecht, want een zaadje van zo’n boom uit de tijd van het beleg en opgegraven te Masada, bleek in 2005 nog altijd levensvatbaar. Met de opstandige boom gaat het goed: hij is inmiddels drie meter hoog.

dlpltrdp10

De genoemde palmboom anno 2014

Meer weten over de Romeinse munten uit de tijd van de joodse opstand? Kijk dan eens naar deze website.

Meer zien over het laatste onderzoek naar het beleg van Masada? Kijk dan naar deze korte film: