De gewelddadige hand van de Reconquista

Mezquita of grote moskee van Cordoba, nu Catedral de Nuestra Señora de la Asunción: de moskee is een architectonisch meesterwerk dat rust op 856 zuilen Stel je bent een advocaat in Barcelona, met een goed lopend kantoor en je hebt ook nog eens een groot gezin, maar je wilt eens een keer wat anders. Wat […]

De ironie van de geschiedenis

De Santa María la Blanca synagoge in Toledo, gebouwd in christelijke Spanje door islamitische architecten ten behoeve van de joodse gemeenschap Vorige week maandag gingen de brexit-onderhandelingen officieel van start. Een paar dagen later liet de Britse premier Theresa May tijdens een Europese top weten dat EU-burgers die langer dan vijf jaar in het Verenigd Koninkrijk hebben […]

Een bijzonder stukje Rome in Zuid-Limburg

Reconstructie van een vroegchristelijke wandschildering met gebedsscéne in de zogenaamde ‘Capella Greca’, in de Catacomben van Valkenburg, Limburg. Het beschermen van ons culturele erfgoed valt te vergelijken met onze eeuwigdurende strijd tegen het water: het vraagt onze voortdurende aandacht en het werk is ook nooit helemaal af. Daar staat tegenover dat het allemaal wel dankbare […]

Tell Rehov, stad van honing

De befaamde bijenkorven van Tell Rehov (Israël) zijn bijna 3000 jaar oud  Dankzij de Statenvertaling van 1618-1637 zijn er nogal wat bloemrijke uitdrukkingen in de Nederlandse taal terecht gekomen die hun oorsprong vinden in de Hebreeuwse grondtekst van de Bijbel. Voorblad van de Statenvertaling van 1618-1637 Een bekend voorbeeld is de term ‘een land vloeiende […]

Het knekelkistje van Kajafas

Het knekelkistje (ossuarium) van Kajafas, vindplaats: Jeruzalem, Israël ‘Ja nicht auf das Fest, auf daß nicht ein Aufruhr werde im Volk. Liefhebbers van de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach zullen deze frase onmiddellijk herkennen als het eerste van een aantal korte, opstuwende koordeeltjes die de componist door zijn hele lijdens-oratorium heen vlocht. Bach zet […]

Het paard van Caligula

Origineel en kleurenreconstructie van een portret van Caligula (12-41 n. Chr.), nu in de Ny Carlsberg Glypotek in Kopenhagen Vorige week ging het in deze column over hoe de Founding Fathers zich na de Onafhankelijkheidsoorlog tegen de Britten van 1775-1783 door de Grieken en Romeinen lieten inspireren bij het inrichten van de Verenigde Staten. Studie […]

De boeken waar Spinoza graag in neusde

Een paar weken geleden ging het in deze column over de digitalisering van handschriften in de Vaticaanse bibliotheek. Daardoor kan iedereen, waar ook ter wereld, voortaan met een simpele muisklik een blik werpen op boeken die eeuwenlang achter slot en grendel lagen weggeborgen. De Vaticaanse bibliotheek Dat de digitalisering van mondiaal erfgoed op dit moment […]

Napoleon gaf het getto van Venetië weer lucht

De Scuola Grande Tedesca, de synagoge van de Ashkenazische joden te Venetië Het is dit jaar precies 500 jaar geleden dat het stadsbestuur van de handelsrepubliek Venetië besloot de joodse bevolking op te sluiten achter de muren van een getto. Om die gebeurtenis te herdenken, heeft men in het Palazzo Ducale te Venetië de tentoonstelling […]

Jezus en de olijfbomen van Gethsemane

Altaarstuk van Andrea Mantegna, 1457-1459, Jezus in de hof van Gethsemane, Musée des beaux-arts, Tours, Frankrijk Wanneer je de oude stad van Jeruzalem via de Leeuwenpoort verlaat, kom je al snel terecht op een van de meest idyllische plekken van het Heilige Land: een tuin met stokoude olijfbomen. Doorgaans wordt die plek beschouwd als de […]

Zoekt en gij zult de Akra vinden

De opgravingen onder de Givati parkeerplaats. Op de achtergrond de Tempelberg-Haram al Sharif Als u dezer dagen toevallig in Jeruzalem bent, is dit het moment om een bezoek te brengen aan de archeologische opgravingen die hebben plaatsgevonden op de Givati-parkeerplaats, iets ten zuiden van de Tempelberg of Haram al-Sharif. Locatie van de opgravingen, met rechts, […]

David en zijn lyrische harp

Harp-spelende David op een mozaïekvloer gevonden te Gaza In het Mauritshuis in Den Haag is tot en met 13 september de tentoonstelling ‘Rembrandt? De zaak Saul en David’ te zien. Het schilderij dat bij deze tentoonstelling centraal staat, werd acht jaar lang onderzocht en gerestaureerd. Het bleek uit niet minder van vijftien verschillende, aan elkaar […]

Munt slaan uit een overwinning

Masada, het laatste bolwerk in de verdediging tegen de Romeinen tijdens de joodse vrijheidsoorlog van 66-73 n. Chr. De Verhalenzoeker van deze week is de laatste aflevering in een drieluik over antieke munten. Naar aanleiding van een tentoonstelling in het Kunsthistorisches Museum te Wenen over joodse munten uit het oude Israël, werd vorige week een […]

Heeft Jezus de Mona Lisa gezien?

Mozaïek uit Sepphoris met afbeelding van een vrouwengezicht, de zogenaamde Mona Lisa van Galilea Aan het eind van de jaren tachtig maakte ik deel uit van een Amerikaans-Israëlisch team dat opgravingen deed in Sepphoris, een Romeinse stad in noorden van Israël, vlakbij Nazareth. Daar vonden we een spectaculair mozaïek met een afbeelding van een vrouw, […]

Samson in Huqoq

Samson die de stadspoort van Gaza op zijn rug draagt. Mozaïekvloer gevonden in de synagoge van Huqoq. Foto: Jim Haberman. Gepubliceerd met toestemming van Jodi Magness De nadagen van het Romeinse Rijk worden nog altijd gezien als periode van desintegratie en verval. Toch was het in de periode van de derde tot zesde eeuw n. […]

De synagoge van Dura-Europos

Wandschildering in de synagoge van Dura-Europos. Mozes wordt gevonden door de dochter van de Egyptische farao nadat hij te vondeling is gelegd in een mandje in de rivier de Nijl De  voortslepende burgeroorlog in Syrië veroorzaakt niet alleen enorm veel menselijk leed. Ook talloze monumenten uit Syrië’s ongekend rijke archeologische en cultuurhistorische verleden staan op […]