Het scheepskerkhof van Istanbul

Een van de handelsschepen die in de haven van het oude Istanbul worden opgegraven

Vorige week werd Francesco Schettino tot 16 jaar cel veroordeeld. In 2012 had hij de passagiers van de Costa Concordia aan hun lot overgelaten nadat hij dat cruiseschip bij het eilandje Giglio op de rotsen had laten lopen. Tweeëndertig mensen vonden de dood. Er is nog geen definitief oordeel over “kapitein lafaard”, zoals de Italiaanse media hem steevast aanduiden. Zijn advocaten hebben namelijk hoger beroep aangetekend en zo’n procedure leidt in Italië vaak tot enorme vertragingen.

Het gekapseisde wrak van de Costa Concordia dat na 900 dagen eindelijk gelicht werd, voert een lange lijst aan van schepen die in het verleden in de Middellandse Zee zijn gezonken. Al in de prehistorie vormde de Middellandse Zee een knooppunt voor internationale handel. In de Romeinse tijd werd het een binnenzee en nam de handelsomvang toe als nooit tevoren. Reguliere handelsvloten verbonden de grote steden van het Romeinse Rijk met productiecentra in het achterland. Niet alleen luxe producten, ook dagelijkse levensbehoeften zoals graan, olie en wijn werden en masse van de ene naar de andere regio verscheept.

 Handel

Schematisch overzicht van Romeinse handelsnetwerken in het gebied van de Middellandse Zee

Dat dergelijke grootschalige handel de nodige archeologische sporen heeft nagelaten, zal niemand verbazen. Recente scheepsvondsten in Istanbul overtreffen echter alle eerdere vondsten en de stoutste verwachtingen.

negende eeuw

Scheepswrak uit de 9e eeuw, Istanbul

Sinds 2004 worden in Yenikapi, één van de havens van het oude Constantinopel, opgravingen gedaan. Daarbij zijn inmiddels de overblijfselen van niet minder dan 37 schepen aan het licht gekomen. De vondsten stammen uit de periode van de vijfde tot elfde eeuw n. Chr. Ze omvatten schepen van alle destijds gangbare types: van eenvoudige vissersbootjes tot handelsschepen die onder zeil voeren tot imposante, door roeiers voortgestuwde oorlogsgaleien met een lengte van 30 meter.

Berging

Berging van één van de scheepswrakken te Istanbul

Het zal nog wel even duren voordat het geplande museum voor deze scheepswrakken werkelijkheid zal worden. Maar zodra dat het geval is, is een bezoek aan Istanbul een absolute must voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de scheepvaart.

Meer weten over de geschiedenis van de scheepvaart en scheepstechnologie? Lees dan W.V. Harris en K. Iara, Maritime Technology in the Ancient Economy (Portsmouth: Journal of Roman Archaeology, 2011).

Meer zien over de spectaculaire vondsten in Istanbul? Kijk dan naar dit Turkse filmpje, met Engelse ondertitels: