Het paard van Caligula

Origineel en kleurenreconstructie van een portret van Caligula (12-41 n. Chr.), nu in de Ny Carlsberg Glypotek in Kopenhagen

Vorige week ging het in deze column over hoe de Founding Fathers zich na de Onafhankelijkheidsoorlog tegen de Britten van 1775-1783 door de Grieken en Romeinen lieten inspireren bij het inrichten van de Verenigde Staten. Studie van de klassieke oudheid voorzag de grondleggers van Amerika van talloze historisch beproefde voorbeelden van instituties, opvattingen en beleidsmaatregelen waarvan de effectiviteit door het verloop van de geschiedenis was bewezen.

Romeinse munt met daarop Caligula en zijn grote voorbeeld Augustus: hoe het wel zou moeten

Verhalen over keizers en dictators die er niets van bakten of ontspoorden konden overigens in gelijke mate op de interesse rekenen van deze eerste generatie, zeer geletterde Amerikaanse politici. In hun discussies over de vraag of de president van de VS vrijelijk over het leger moest kunnen beschikken, lieten sommigen zich leiden door wat ze in de oude bronnen tegenkwamen over de Pretoriaanse garde. Daar lazen ze hoe deze keizerlijke elite-eenheid schaamteloos kon worden ingezet tegen de eigen bevolking, juist omdat deze militie aan niemand anders dan de keizer exclusieve trouw verschuldigd was. Om die reden was George Mason bang dat een Amerikaanse president die met afzetting werd bedreigd, in de verleiding kon komen hetzelfde te doen. Mason waarschuwde: ‘he may surround the Senate with thirty thousand troops’.

De grote angst van de Founding Fathers: dat generaals zoals George Washington de macht zouden kunnen grijpen

Als de Founding Fathers ergens een hekel aan hadden, dan waren het wel Romeinse keizers met een neiging tot tirannie en megalomanie — heersers zoals Caligula dus. Het is dan ook des te ironischer om vast te stellen dat de huidige president van Amerika op nogal wat punten doet denken aan juist die keizer.

Donald Trump

Zo vergreep Caligula zich graag en ongestraft aan de echtgenotes van zijn senatoren. Caligula was agressief en haatte kritiek op zijn uiterlijk. Caligula voelde zich door bijna niemand begrepen. Caligula ging tot het uiterste om zijn eigen gelijk te halen. Caligula maakte geen onderscheid tussen zijn eigen en het algemene belang. Caligula werd door een deel van de massa op handen gedragen. Bij Caligula’s aantreden was de staatskas goed gevuld. Bij diens dood, vier jaar later, waren de overheidsfinanciën uitgeput. Caligula negeerde de gevoelens van zijn joodse onderdanen en wilde midden in de joodse Tempel van Jeruzalem een standbeeld van zichzelf neerzetten. En: Caligula raakte gedurende zijn keizerschap de controle over de pers volkomen kwijt.

Kunt u geen genoeg krijgen van Caligula. Kijk dan eens naar één van de meest smaakmakende verhalen over zijn keizerschap: de installatie van zijn paard in de Romeinse senaat.