Het geheim van het Colosseum

Sinds zijn aantreden in februari 2014 heeft Dario Franceschini, de Italiaanse minister van cultuur en toerisme, geen middel onbeproefd gelaten om Italiaanse culturele instellingen klaar te stomen voor de 21e eeuw. Zo moeten de “giftshops” van de Italiaanse musea worden uitgebreid naar Amerikaans voorbeeld. Voor grote monumenten zoals de Domus Aurea—het paleis van keizer Nero—worden sponsors uit het bedrijfsleven gezocht. En via de sociale media probeert Franceschini de gewone kiezer bij zijn beleid te betrekken, bijvoorbeeld door op zijn facebook pagina uit te leggen waarom de opgravingen van Pompeï met kerst en tijdens de jaarwisseling voor bezoekers gesloten bleven.

domusaurea

Reconstructie van de centrale, achthoekige hal in de domus aurea, het paleis van keizer Nero te Rome

Dat Italië worstelt met zijn culturele erfgoed zal niemand verbazen. Een belangrijke reden daarvoor is dat er zo ontzettend veel van is. Wat betreft de klassieke oudheid komt dat in hoofdzaak omdat de oude Romeinen niet alleen uitstekende architecten waren, maar vooral ook omdat zij door de Romeinse uitvinding van het beton gebouwen konden neerzetten die de tand des tijds moeiteloos konden overleven.

 Muur

Dwarsdoorsnede van een typische Romeinse muur. In de kern het beton, aan de buitenzijde de bekleding met baksteen

Door dat beton, waarmee ook enorme gewelven en koepels werden gegoten, waren de Romeinen in staat steeds mooiere, grotere, en bestendigere bouwwerken neer te zetten. Hoe bestendig die gebouwen waren, blijkt wel bij het geval van het Colosseum. Ondanks het feit dat deze arena dwars over een breuklijn heen loopt, dat wil zeggen op twee aardschollen staat, die onafhankelijk van elkaar bewegen, is dit gebouw tweeduizend jaar na dato nog altijd niet ingestort.

 Dwarsdoorsnede

Dwarsdoorsnede van het Colosseum

Uit recent Amerikaans onderzoek blijkt nu dat het geheim hiervoor een gevolg is van de specifieke samenstelling van het Romeinse beton. Bij de gebruikte ingrediënten—drie delen vulkaanaarde op één deel gebluste kalk—treedt namelijk een chemische reactie op waardoor het Romeinse beton zelfs beter dan de moderne variant tegen scheuren bestand zou zijn. Omdat er bij de productie minder fossiele brandstoffen nodig zijn, is Romeins beton ook  nog eens milieuvriendelijker.

Meer weten over de geschiedenis van de Romeinse architectuur en de gebruikte bouwtechnieken? Lees dan Roger B. Ulrich and Caroline K. Quenemoen, A Companion to Roman Architecture (Chichester: Wiley Blackwell, 2014).

Meer zien over het Colosseum. Kijk dan naar dit korte filmpje met virtuele reconstructies: