Heeft Jezus de Mona Lisa gezien?

Mozaïek uit Sepphoris met afbeelding van een vrouwengezicht, de zogenaamde Mona Lisa van Galilea

Aan het eind van de jaren tachtig maakte ik deel uit van een Amerikaans-Israëlisch team dat opgravingen deed in Sepphoris, een Romeinse stad in noorden van Israël, vlakbij Nazareth. Daar vonden we een spectaculair mozaïek met een afbeelding van een vrouw, die bekend is geworden als ‘de Mona Lisa van Galilea’.

SEPPHORIS

Luchtfoto van de acropolis van Sepporis

Waarom was deze archeologische vondst destijds groots nieuws? Niet omdat het mozaïek van een onovertroffen schoonheid is, maar omdat Jezus van Nazareth het mogelijk aanschouwd had.

locatie

Locatie van Sepphoris ten opzichte van Nazareth

Hoewel zo’n benadering van oudheidkundige vondsten misschien niet direct voor de hand ligt, is deze wel begrijpelijk. Belangrijke gebeurtenissen in het leven van Jezus, zoals de opstanding uit de dood, die we vieren met Pasen, zijn geen wetenschappelijk bewijsbare feiten. Daarom zijn bijbel-onderzoekers al vanaf de 18e eeuw op zoek gegaan naar wat ‘de historische Jezus’ is gaan heten: de persoon van vlees en bloed die wel in de geschiedenis traceerbaar is. Vondsten zoals die in Sepphoris vormen dan een welkome aanleiding om te speculeren over hoe dat leven van Jezus er echt zou kunnen hebben uitgezien.

Synagogue

Mozaïekvloer in de synagoge van Sepphoris met afbeelding van de tekens van de dierenriem

Gezien het historische en religieuze belang van de persoon van Jezus, ligt het voor de hand dat bij dergelijke speculaties de wens vaak de vader van de gedachte is. In de afgelopen jaren heeft al dat giswerk aanleiding gegeven tot veel onhoudbare archeologische claims.

13659

Het  knekel-kistje dat aan de broer van Jezus zou hebben toebehoord

Dat geldt bijvoorbeeld voor een beenderkistje dat toebehoord zou hebben aan Jakobus, de broer van Jezus; voor een papyrus waaruit zou blijken dat Jezus getrouwd is geweest; voor de identificatie, eerder dit jaar, van de plek waar Jezus door de Romeinse stadhouder Pontius Pilates zou zijn veroordeeld; en voor het recente nieuws over de vondst van het huis in Nazareth, waarin Jezus met vader Josef en moeder Maria zou hebben gewoond.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het vermeende huis van Jezus in Nazareth

Maar hoe zat het dan precies met de Mona Lisa van Galilea? Zij maakte deel uit van een mozaïek dat gewijd was aan Dionysos, de Griekse god van de wijn. Heeft Jezus haar gezien? Nee. Want uit ons onderzoek bleek dat deze kleurige vloer pas in de vroege derde eeuw werd gelegd — na Christus dus.

Sepphoris24

Het Dionysos-mozaïek te Sepphoris waarvan de ‘Mona Lisa’ deel uitmaakt

Meer weten over de Mona Lisa van Sepphoris? Lees dan Rina Talgam en Zeev Weiss, The Mosaics of the House of Dionysos at Sepphoris (Jerusalem: Hebrew University, 2004).

Meer zien over de opgravingen te Sepphoris? Kijk dan naar dit korte filmpje: