Europese acupunctuur

Reconstructie van Ötzi, een prehistorische jager-verzamelaar die gevonden werd in het ijs, op de grens tussen Oostenrijk en Italië

Soms is het dagelijkse nieuws zo hilarisch dat zelfs iemand met een levendige fantasie het niet zou kunnen verzinnen. Zo genereerde de automatische nieuwsdienst op mijn mobiele telefoon medio februari het bericht dat een school in het Oosten van het land een tienjarige leerling verbood om zijn opa mee te nemen in het kader van een spreekbeurt over tattoos.

Mijn eerste reactie was dat dit bericht wel een broodje aap moest zijn. Totdat ik de bijbehorende foto zag. De grootvader in kwestie bleek een indrukwekkende verschijning die van top tot teen onder de geïnkte lichaamsversiering zat. Twee oorringen en een neusring complementeerden het plaatje.

2

De ontdekking van Ötzi in het ontdooiende ijs van de Ötztaler Alpen

Dat deze stoere opa met zijn tattoos in een lange traditie staat, blijkt uit de zoveelste studie die vorig jaar werd verricht op het lichaam van Ötzi, de beroemde ijs-man uit de Öztaler Alpen van Zuid-Tirol. Ötzi is de oudste gemummificeerde Europeaan uit de geschiedenis. Hij was een prehistorische jager-verzamelaar die op 45 jarige leeftijd om het leven kwam, mogelijk op gewelddadige wijze. Zijn lichaam is erg goed bewaard gebleven omdat het 5300 jaar geleden, direct na zijn overlijden, met sneeuw en ijs werd toegedekt.

5

Het lichaam van Ötzi met een indicatie van de tattoos

Sinds de toevallige ontdekking van Ötzi door een tweetal wandelaars in 1991 hebben wetenschappers de meest uiteenlopende analytische technieken op hem losgelaten. We weten nu zoveel over deze prehistorische voorvader dat je er gemakkelijk een heel FD mee zou kunnen vullen. Zo is bekend dat Ötzi twee uur voor zijn dood nog een stukje steenbok verorbert heeft. Daarnaast blijk hij lactose-intolerant geweest te zijn. En in zijn haar zaten sporen van koper en arsenicum, wat erop wijst dat hij de handzame koperen bijl die hij bij zich had mogelijk zelf heeft gemaakt.

3

De bijl die Ötzi bij zich droeg

Maar het meest opvallende kenmerk van Ötzi’s donkere gebruinde lichaam is toch wel dat het vol zit met in totaal 61 tattoos. Die tattoos bestaan uit smalle lijnen met een onderlinge afstand van slechts twee tot vier millimeter. Dergelijke lijnen werden aangebracht door houtskool via incisies dwars door de opperhuid heen te wrijven.

1

De getatoeëerde hand van Ötzi

Omdat de tattoos op plekken zijn aangebracht waar de onderliggende gewrichtsbotten afgesleten zijn, is gesuggereerd dat de houtskool-tattoos als een vroege vorm van acupunctuur beschouwd moeten worden. Nu blijkt dat ook de borstkas van de ijs-man vol zat met tattoos. Was dat omdat hij leed aan slagaderverkalking en ook daar via tatoeëring aan pijnbestrijding deed? Als dat het geval was, dan is de Europese acupunctuur net zo oud als de Chinese.

Meer zien over de fascinerende Ötzi? Kijk dan naar deze documentaire, die bijna een uur duurt: https://www.youtube.com/watch?v=j-soRL2lVEU