Eerbetoon aan het edele ros

Thracisch paardengraf uit 500 v. Chr. te Svestari, Bulgarije

Tijdens het BBC-programma Dragon’s Den probeerde een jonge ondernemer vorige maand een investering los te peuteren om een nieuwe snack in de markt te zetten: gedroogde insecten, gehuld in een knapperig, gekruid jasje. Helaas kon het product de aanwezige ‘angel investors’ niet bekoren.

Het was een mooi voorbeeld van de mate waarin onze voedselvoorkeuren cultureel en zodoende ook regionaal bepaald zijn. In Nederland bijvoorbeeld kunnen kips-, varkens- en rundvlees probleemloos worden afgezet. Maar bij paardenvlees liggen de zaken alweer een stuk gecompliceerder. Stiekem paardenvlees toevoegen aan andere vleesproducten is al helemaal taboe. Vorige week was het oordeel van de rechter over zo’n handelswijze in ieder geval helder en onverbiddelijk.

Renpaard

Mozaïek uit Rome met afbeelding van een Romeins renpaard, 3e eeuw n. Chr.

De consumptie van paardenvlees is ook vanuit historisch perspectief een interessant fenomeen. Door de geschiedenis heen zijn paarden namelijk altijd ’s mens beste vriend geweest. Denk daarbij niet alleen aan War Horse maar vooral ook aan het werk van Jared Diamond. In zijn klassieke Zwaarden, Paarden en Ziektekiemen uit 1997 betoogde deze Amerikaanse bioloog dat in het pre-industriële tijdperk juist de domesticatie van het paard samenlevingen op voorsprong zette.

Diaond

Zoals zo vaak levert de archeologie de beste voorbeelden van het economische, symbolische en emotionele belang dat premoderne samenlevingen hechtten aan hun paarden. Bij dit graf dat in 2013 in Bulgarije werd opgegraven, werden twee paarden aangetroffen in staande positie en ingespannen voor een wagen waaraan ook nog een hondje was vastgemaakt. Op de schedels van de dieren zijn nog de resten van het bronzen hoofdstel te zien (goed zichtbaar op de foto bovenaan deze blog).

Herzienpaard

Opgraving van het paardengraf te Svestari, Bulgarije

Het Bulgaarse graf is geen geïsoleerde vondst. Dergelijke graven met de resten van ritueel omgebrachte paarden komen vanaf 4000 v. Chr. werkelijk overal ter wereld voor. Ook in Nederland, bijvoorbeeld in Tiel en Den Haag-Wateringseveld, werden in de Romeinse tijd paarden ritueel ter aarde besteld.

Chios

Paardengraf, vorig jaar ontdekt op het Griekse eiland Chios, 6e eeuw v. Chr.

Het meest indrukwekkende paarden-graf werd in 1964 teruggevonden in Linzi, in de provincie Shandong, in Oostelijk China. Het bevat een geschat totaal van niet minder dan 600 complete skeletten van deze edele dieren!

Shadong

Paardengraf van Linzi

Meer weten over het ritueel begraven van paarden in het verleden? Lees dan Aleksander Pluskowski, The Ritual Killing and Burial of Animals: European Pespectives (Oxford: Oxbow Books, 2012).  

Meer zien over paarden in de antieke kunst? Kijk dan naar deze trailer van een tentoonstelling in New York (N.B. de trailer begint met de borrel!):