Diverse stellingnames over Maarten Luther

Schilderij van Maarten Luther van de hand van Ferdinand Pauwels (1830-1904), Slotkapel, Wittenberg, Duitsland Aanstaande dinsdag, 31 oktober, is het precies vijfhonderd jaar geleden dat Maarten Luther zijn 95 stellingen vastnagelde aan de kerkdeur van de slotkapel te Wittenberg, in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Althans, zo gaat de legende, want onder wetenschappers is er niet […]

Compleet soeverein, maar al eeuwen goed verzorgd

Bastet, de Egyptische vruchtbaarheidsgodin die werd voorgesteld als een kat. Gemummificeerde kat uit Thebe, Egypte: nu in het British Museum in Londen Lange tijd was de hond de enige dierlijke metgezel van de mens. Het ontstaan van de landbouw in het Nabije Oosten bracht hier echter verandering in. Vanaf dat moment begon de mens ook andere […]

Man, vrouw en paard: de Scythen kwamen overal

De Scythen bereden hun indrukwekkende paarden zonder zadel of stijgbeugels, vindplaats: Kul Oba, Kerch, Krim (4e eeuw v. Chr.), nu in het British Museum Na het vertrek in 2015 van Neil MacGregor als directeur van het British Museum in Londen leek het er even op dat het gedaan was met de spectaculaire tentoonstellingen op het […]

In de hemel staat de Utrechtse Dom

Het centrale paneel van Het Lam Gods (Gent, België) uit 1432, met daarop de Dom van Utrecht Deze zomer stond ik in de Sint-Baafskathedraal in Gent oog in oog met een van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de schilderkunst: het beroemde altaarstuk Het Lam Gods van de gebroeders Hubert en Jan van Eyck. Het volledige paneel […]

De gewelddadige hand van de Reconquista

Mezquita of grote moskee van Cordoba, nu Catedral de Nuestra Señora de la Asunción: de moskee is een architectonisch meesterwerk dat rust op 856 zuilen Stel je bent een advocaat in Barcelona, met een goed lopend kantoor en je hebt ook nog eens een groot gezin, maar je wilt eens een keer wat anders. Wat […]

Rust, reinheid en regelmatig lekker eten

Het klooster van Monte Cassino, Italië: in het jaar 592 stichtte Benedictus van Nursia hier het eerste Benedictijnenklooster Als ik in Rome werk, verblijf ik nogal eens in een klooster bij een bevriende Italiaanse abt. Hoewel ik dan doorgaans de hele dag op pad ben, word ik tegelijk ook deel van de kloostergemeenschap. De restanten […]

Qin en Han schitteren in New York

De Chinese lijkwade van de vrouw van prins Jing van Zhongshan, gemaakt van jade en goud, uit de 2e eeuw v. Chr;  nu te zien in het Metropolitan Museum, New York (met toestemming van het Metropolitan Museum New York) Het selecteren van een illustratie voor deze column is lang niet altijd gemakkelijk: soms is het […]

Een graftombe zonder zeeman

Quintus Statius Rufus stierf op 38e jarige leeftijd na 18 jaar trouwe dienst op de Romeinse vloot, grafsteen tweede/derde eeuw, nu in het Nationaal Museum van Athene.   In de aanloop naar de 75e herdenking van de Slag in de Javazee van 27 februari 1942, deed een internationaal duikteam eind vorig jaar een ontluisterende ontdekking: […]

Het paard van Caligula

Origineel en kleurenreconstructie van een portret van Caligula (12-41 n. Chr.), nu in de Ny Carlsberg Glypotek in Kopenhagen Vorige week ging het in deze column over hoe de Founding Fathers zich na de Onafhankelijkheidsoorlog tegen de Britten van 1775-1783 door de Grieken en Romeinen lieten inspireren bij het inrichten van de Verenigde Staten. Studie […]

Aardbevingen? Bouw op een bed van houtskool

Relief met de Griekse god Hermes als ‘zielenbegeleider’, zuilbasis van de Artemistempel, Efeze, Turkije, nu in het London British Museum Eind januari werd het nieuws beheerst door beelden van een hotel in Farindola, in Midden-Italië, dat door een lawine bedolven was. Uiteindelijk slaagden reddingswerkers erin nog een aantal mensen levend onder de sneeuw vandaan te […]

Waar Oost en West elkaar ontmoeten

Boeddha, op typische Griekse wijze afgebeeld, realistisch en gehuld in een Griekse mantel; vindplaats: Afghanistan, nu te bezichtigen in het National Museum van Tokio 2016 was een veelbewogen jaar. Er zijn geen voortekenen dat het er in 2017 rustiger aan zal toegaan. Toch is er een manier om de toekomst met een gezonde dosis vertrouwen […]

De slak en de kleren van de keizer

 Keizer Justinianus I (482-564 n. Chr.) gehuld in keizerlijk purper: mozaïek in de San Vitale, Ravenna, Italië Na ons de zondvloed — die uitspraak wordt toegeschreven aan zowel de Franse koning Lodewijk XV (1710-1744) als aan zijn maîtresse Madame de Pompadour (1721-1764). In hun geval bleek dat te kloppen: pas tijdens het bewind van de […]

Sjoemelmummies uit de Nijlvallei

CT scan van een gemummificeerde krokodil (rood) en kleine krokodilletjes (blauw), gemaakt door het Zweedse bedrijf Interspectral Het Nederlandse televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde is briljant in al zijn eenvoud. Voorzien van slechts één eenvoudige telefoon proberen de presentatoren keer op keer de ingrediënten te traceren die in ons voedsel verwerkt zitten. Dat leidt vaak tot […]

Napoleon gaf het getto van Venetië weer lucht

De Scuola Grande Tedesca, de synagoge van de Ashkenazische joden te Venetië Het is dit jaar precies 500 jaar geleden dat het stadsbestuur van de handelsrepubliek Venetië besloot de joodse bevolking op te sluiten achter de muren van een getto. Om die gebeurtenis te herdenken, heeft men in het Palazzo Ducale te Venetië de tentoonstelling […]

Jezus, zijn vermeende vrouw en de vervalser

Het papyrus-fragment in kwestie De eerste column die ik ooit voor deze krant schreef, ging over een minuscuul papyrusfragment uit het oude Egypte. Twee jaar geleden leidde de ontdekking ervan tot nogal wat opwinding. Sommige onderzoekers dachten dat ze met dit onaanzienlijke stukje papyrus het ultieme bewijs in handen hadden gekregen waarmee aan werd getoond […]

Ook in Rome ging men verbaal helemaal los

Detail van een vervloekingstekst uit Rome, nu in de verzameling van het Johns Hopkins Archaeological Museum, rond het begin van de jaartelling Vorige week had vicepremier Asscher het even helemaal gehad met de verwensingen en beledigingen die hij via de sociale media over zich heen krijgt. Op zijn Facebookpagina liet hij een aantal van deze […]

De wijsheid kwam ooit uit het Oosten

Wand-mozaïk met de drie wijzen uit het Oosten, San’Apollinare Nuovo, Ravenna Dezer dagen is het soms maar moeilijk voorstelbaar dat de bakermat van onze westerse beschaving in het Nabije Oosten ligt. Het ontstaan van de landbouw, de ontwikkeling van geavanceerde staatsvormen, het ontstaan van de astronomie, de uitvinding van het schrift, de institutionalisering van religie: […]

Zoekt en gij zult de Akra vinden

De opgravingen onder de Givati parkeerplaats. Op de achtergrond de Tempelberg-Haram al Sharif Als u dezer dagen toevallig in Jeruzalem bent, is dit het moment om een bezoek te brengen aan de archeologische opgravingen die hebben plaatsgevonden op de Givati-parkeerplaats, iets ten zuiden van de Tempelberg of Haram al-Sharif. Locatie van de opgravingen, met rechts, […]