Een Leeuwenpoort naar alle windstreken

De leeuwenpoort van Mycene stamt uit de 13de eeuw v.Chr. In de late Bronstijd, vanaf 1600 v. Chr., speelde Griekenland zo’n vijfhonderd jaar lang een rol van aanzienlijke regionale betekenis. Het was de tijd van de Myceense beschaving. Die is vernoemd naar wat uiteindelijk het belangrijkste stedelijke centrum van die cultuur zou worden, de stad […]

De vrouw met de houten teen

Egyptische teenprothese  De speelfilm Monthy Python and the Holy Grail uit 1975 bevat een hilarische scene die u zich misschien nog wel herinnert. Terwijl koning Arthur het land doorkruist op zoek naar ridders die zich bij hem willen aansluiten, wordt hij in een bos tegengehouden door een weerbarstige vechtersbaas. Er ontstaat een gevecht waarbij koning […]

Zwijnen bij de Romeinen

Het Romeinse acroniem SPQR stond als inscriptie op openbare gebouwen en triomfbogen, munten en de vaandels van de legioenen: munt Caligula geslagen in Rome als aandenken aan zijn moeder Agrippina In 2014 was het eindelijk zover: voor het eerst in de geschiedenis leefden er meer mensen in steden dan op het platteland. Het was de […]

Een bijzonder stukje Rome in Zuid-Limburg

Reconstructie van een vroegchristelijke wandschildering met gebedsscéne in de zogenaamde ‘Capella Greca’, in de Catacomben van Valkenburg, Limburg. Het beschermen van ons culturele erfgoed valt te vergelijken met onze eeuwigdurende strijd tegen het water: het vraagt onze voortdurende aandacht en het werk is ook nooit helemaal af. Daar staat tegenover dat het allemaal wel dankbare […]

Bouwen tot in de hemel

Steunberen, luchtbogen en ijzeren trekstangen aan de buitenzijde van het koor van de gotische kathedraal van Beauvais, Frankrijk Vorige maand werd in Engeland de noodklok geluid. Voor de helft van de in totaal 42 Anglicaanse kathedralen in dat land kan men het onderhoud financieel niet meer rond krijgen. Op allerlei plaatsen gaat het moeilijk. Bij […]

Tell Rehov, stad van honing

De befaamde bijenkorven van Tell Rehov (Israël) zijn bijna 3000 jaar oud  Dankzij de Statenvertaling van 1618-1637 zijn er nogal wat bloemrijke uitdrukkingen in de Nederlandse taal terecht gekomen die hun oorsprong vinden in de Hebreeuwse grondtekst van de Bijbel. Voorblad van de Statenvertaling van 1618-1637 Een bekend voorbeeld is de term ‘een land vloeiende […]

Qin en Han schitteren in New York

De Chinese lijkwade van de vrouw van prins Jing van Zhongshan, gemaakt van jade en goud, uit de 2e eeuw v. Chr;  nu te zien in het Metropolitan Museum, New York (met toestemming van het Metropolitan Museum New York) Het selecteren van een illustratie voor deze column is lang niet altijd gemakkelijk: soms is het […]

Het knekelkistje van Kajafas

Het knekelkistje (ossuarium) van Kajafas, vindplaats: Jeruzalem, Israël ‘Ja nicht auf das Fest, auf daß nicht ein Aufruhr werde im Volk. Liefhebbers van de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach zullen deze frase onmiddellijk herkennen als het eerste van een aantal korte, opstuwende koordeeltjes die de componist door zijn hele lijdens-oratorium heen vlocht. Bach zet […]

Een graftombe zonder zeeman

Quintus Statius Rufus stierf op 38e jarige leeftijd na 18 jaar trouwe dienst op de Romeinse vloot, grafsteen tweede/derde eeuw, nu in het Nationaal Museum van Athene.   In de aanloop naar de 75e herdenking van de Slag in de Javazee van 27 februari 1942, deed een internationaal duikteam eind vorig jaar een ontluisterende ontdekking: […]

Sjoemelmummies uit de Nijlvallei

CT scan van een gemummificeerde krokodil (rood) en kleine krokodilletjes (blauw), gemaakt door het Zweedse bedrijf Interspectral Het Nederlandse televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde is briljant in al zijn eenvoud. Voorzien van slechts één eenvoudige telefoon proberen de presentatoren keer op keer de ingrediënten te traceren die in ons voedsel verwerkt zitten. Dat leidt vaak tot […]

Ook de middeleeuwse Engelsen wilden naar de zon

Wharram Percy is een van 3000 verlaten middeleeuwse stadjes in Engeland. Zonaanbidders die deze zomer in Nederland bleven, hadden het de afgelopen weken zwaar, erg zwaar. De wispelturigheid van het weer vormde niet alleen een aanslag op het humeur. Nog veel belangrijker was dat de thuisblijvers nauwelijks de mogelijkheid kregen om voldoende vitamine D op te […]

In de voetsporen van Shakespeare

Reconstructie van New Place, het huis van Shakespeare in Stratford-upon-Avon Kort geleden werd bekend dat de plannen van ‘Brexiteer’ Boris Johnson om een boek te gaan schrijven over Engelands grootste dichter, William Shakespeare, definitief van de baan zijn. Het contrast tussen beide heren kan niet groter zijn: als er iemand is die zich heeft laten […]

Archeologische dromen die in rook opgaan

Romeinse kopie van een Grieks bronzen origineel van Aristoteles, 2e eeuw v. Chr. Archeologie is een fascinerend vak. Omdat archeologen graven naar het onbekende, hebben de ontdekkingen die zij doen vaak al snel nieuwswaarde. Maar soms lopen deze delvende oudheidkundigen in de val van hun eigen succes. Dat gebeurt als onderzoek, waarvan de bewijsvoering nog […]

De tanden poetsen met urine

Gebitselementen met gaatjes, gevonden op het Forum, foto Marshall Becker In het kader van een fotoshoot voor deze krant bezocht ik vorige week het ondergrondse depot van de Universiteit Utrecht. Dat was een bijzondere ervaring. Een geëngageerde medewerker van het Universiteitsmuseum leidde ons langs eindeloze stellingen met voorwerpen uit de geschiedenis van onderwijs en wetenschap. […]

De zelfverzekerde blik van Aqmat

Grafreliëf van Aqmat, uit Palmyra, late 2e eeuw n.Chr. De kwaliteiten die het ondernemerschap kenmerken, zoals creativiteit, lange adem en het goed kunnen omgaan met tegenslag, zijn eigenschappen die ook de geschiedenis van de mens hebben vormgegeven, op een wijze die ons nog altijd versteld kan doen staan. Een van de mooiste voorbeelden daarvan treft […]

De fascinatie met de rode rots

Ad-Deir, de grootste rots-façade in Petra met een afmeting van 50 x 45 m., mogelijk een tempel voor de vergoddelijkte Nabateïsche koning Obodas I, 1e eeuw v. Chr. De archeologische resten van de Jordaanse rots-stad Petra hebben altijd tot de verbeelding gesproken. Doorgaans persen massa’s toeristen zich door de smalle kloof die toegang biedt tot […]

Alexander de Grote’s leiderschap

Mozaïekvloer met afbeelding van Alexander de Grote en zijn strijdmakker Hephaistion, tijdens de leeuwenjacht, 4e eeuw v. Chr. gevonden te Pella in Noord-Griekenland Wat is effectief leiderschap? Over die vraag zijn inmiddels hele bibliotheken vol geschreven. De nieuwste theorieën kunnen steevast rekenen op veel interesse. Toch kunnen we in dit verband ook van het verleden […]