Een graftombe zonder zeeman

Quintus Statius Rufus stierf op 38e jarige leeftijd na 18 jaar trouwe dienst op de Romeinse vloot, grafsteen tweede/derde eeuw, nu in het Nationaal Museum van Athene.   In de aanloop naar de 75e herdenking van de Slag in de Javazee van 27 februari 1942, deed een internationaal duikteam eind vorig jaar een ontluisterende ontdekking: […]

Sjoemelmummies uit de Nijlvallei

CT scan van een gemummificeerde krokodil (rood) en kleine krokodilletjes (blauw), gemaakt door het Zweedse bedrijf Interspectral Het Nederlandse televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde is briljant in al zijn eenvoud. Voorzien van slechts één eenvoudige telefoon proberen de presentatoren keer op keer de ingrediënten te traceren die in ons voedsel verwerkt zitten. Dat leidt vaak tot […]

Ook de middeleeuwse Engelsen wilden naar de zon

Wharram Percy is een van 3000 verlaten middeleeuwse stadjes in Engeland. Zonaanbidders die deze zomer in Nederland bleven, hadden het de afgelopen weken zwaar, erg zwaar. De wispelturigheid van het weer vormde niet alleen een aanslag op het humeur. Nog veel belangrijker was dat de thuisblijvers nauwelijks de mogelijkheid kregen om voldoende vitamine D op te […]

In de voetsporen van Shakespeare

Reconstructie van New Place, het huis van Shakespeare in Stratford-upon-Avon Kort geleden werd bekend dat de plannen van ‘Brexiteer’ Boris Johnson om een boek te gaan schrijven over Engelands grootste dichter, William Shakespeare, definitief van de baan zijn. Het contrast tussen beide heren kan niet groter zijn: als er iemand is die zich heeft laten […]

Archeologische dromen die in rook opgaan

Romeinse kopie van een Grieks bronzen origineel van Aristoteles, 2e eeuw v. Chr. Archeologie is een fascinerend vak. Omdat archeologen graven naar het onbekende, hebben de ontdekkingen die zij doen vaak al snel nieuwswaarde. Maar soms lopen deze delvende oudheidkundigen in de val van hun eigen succes. Dat gebeurt als onderzoek, waarvan de bewijsvoering nog […]

De tanden poetsen met urine

Gebitselementen met gaatjes, gevonden op het Forum, foto Marshall Becker In het kader van een fotoshoot voor deze krant bezocht ik vorige week het ondergrondse depot van de Universiteit Utrecht. Dat was een bijzondere ervaring. Een geëngageerde medewerker van het Universiteitsmuseum leidde ons langs eindeloze stellingen met voorwerpen uit de geschiedenis van onderwijs en wetenschap. […]

De zelfverzekerde blik van Aqmat

Grafreliëf van Aqmat, uit Palmyra, late 2e eeuw n.Chr. De kwaliteiten die het ondernemerschap kenmerken, zoals creativiteit, lange adem en het goed kunnen omgaan met tegenslag, zijn eigenschappen die ook de geschiedenis van de mens hebben vormgegeven, op een wijze die ons nog altijd versteld kan doen staan. Een van de mooiste voorbeelden daarvan treft […]

De fascinatie met de rode rots

Ad-Deir, de grootste rots-façade in Petra met een afmeting van 50 x 45 m., mogelijk een tempel voor de vergoddelijkte Nabateïsche koning Obodas I, 1e eeuw v. Chr. De archeologische resten van de Jordaanse rots-stad Petra hebben altijd tot de verbeelding gesproken. Doorgaans persen massa’s toeristen zich door de smalle kloof die toegang biedt tot […]

Alexander de Grote’s leiderschap

Mozaïekvloer met afbeelding van Alexander de Grote en zijn strijdmakker Hephaistion, tijdens de leeuwenjacht, 4e eeuw v. Chr. gevonden te Pella in Noord-Griekenland Wat is effectief leiderschap? Over die vraag zijn inmiddels hele bibliotheken vol geschreven. De nieuwste theorieën kunnen steevast rekenen op veel interesse. Toch kunnen we in dit verband ook van het verleden […]

Vragen rond de lijkwade van Turijn

Wetenschappelijk gezien leven we in spannende tijden. De ontdekking van nieuwe onderzoeksmethoden voltrekt zich in een steeds rapper tempo. Het is onvermijdelijk dat bij al die vooruitgang heilige huisjes het wel eens moeten ontgelden. Toen ik zelf een paar jaar geleden met radioactieve koolstof datering (C14) aan de slag ging in de catacomben van Rome, zorgden […]

Koning Herodes

Herodion, paleis annex begraafplaats van koning Herodes, nabij Bethlehem Volgende week is het kerstmis. Christenen geloven dat Jezus toen geboren werd in Bethlehem en degenen die de berichtgeving van het Nieuwe Testament letterlijk nemen, geloven ook dat er vlak na de geboorte van Jezus een kindermoord in Bethlehem heeft plaatsgevonden. Bij die tragedie zouden alle […]

Graffiti

Handtekening van Lord Byron, Poseidon-tempel op kaap Sounion, Griekenland Afgelopen week ontving een Russische toerist een boete van 20.000 euro toen hij de letter “K” probeerde te krassen op de muren van het Colosseum in Rome. Hij is de vijfde toerist die dit jaar wordt opgepakt voor een dergelijk vergrijp. Toeristen die eerder hetzelfde deden […]

Epidemie-slachtoffers uit Luxor

Luchtfoto van Luxor In West-Afrika is momenteel weer sprake van een uitbraak van het ebola-virus. Vooral voor de direct betrokkenen is het beangstigend om te zien hoe snel dit soort virussen om zich heen kunnen grijpen en epidemische vormen kunnen aannemen. Toch zijn epidemieën door de hele geschiedenis heen altijd al een vast onderdeel geweest […]

Alexander sarcofaag

Sarcofaag uit de necropool van Sidon, Libanon, met afbeelding van Alexander de Grote, zittend op een steigerend paard en vechtend tegen de Perzen (nu: archeologisch museum, Istanboel) De definitieve staatkundige ineenstorting van Irak lijkt nabij. Sjiieten, soennieten en Koerden staan in verschillende constellaties lijnrecht tegenover elkaar. Dat is nauwelijks verwonderlijk in een land dat ooit, […]

Wandschildering met vis uit Rome

Wandschildering uit de  Callixtus catacombe aan de Via Appia, Rome. Afbeelding van een vis met  een  mand met brood–een verwijzing naar het Nieuw Testamentische verhaal van de wonderbare spijziging Tegenwoordig nuttigen we meer vlees dan ooit tevoren in de geschiedenis. In 1973 bedroeg de gemiddelde consumptie in Nederland rond de 30 kg. per persoon per […]

Het graf van Boudicca

Bronzen beeld van Boudicca nabij Westminster Bridge (Thomas Thronycroft, 1902) “Qua gestalte was ze erg lang, qua verschijning angstaanjagend, de blik in haar ogen was woest en haar stem was luid; een grote massa rood haar hing tot over haar heupen, en rond haar nek droeg ze een grote gouden ketting.” Zo omschrijven Romeinse geschiedschrijvers […]