Archeologische dromen die in rook opgaan

Romeinse kopie van een Grieks bronzen origineel van Aristoteles, 2e eeuw v. Chr.

Archeologie is een fascinerend vak. Omdat archeologen graven naar het onbekende, hebben de ontdekkingen die zij doen vaak al snel nieuwswaarde. Maar soms lopen deze delvende oudheidkundigen in de val van hun eigen succes. Dat gebeurt als onderzoek, waarvan de bewijsvoering nog helemaal niet rond is, toch wordt opgevoerd als zijnde het ontbrekende puzzelstukje waar iedereen al jaren naar heeft gezocht.

Afgelopen november deed dit fenomeen zich weer eens voor, dit keer in Egypte. Toen beweerde een Japanse onderzoeker op basis van radarscans — die nog niet goed waren uitgelezen — dat het beroemde graf van Toetanchamon twee verdere, nog onbekende grafkamers zou bevatten. En aan wie zouden die grafkamers dan hebben toebehoord? Natuurlijk aan een van de beroemdste koninginnen uit het faraonische Egypte: de oogverblinde Nefertiti. Zij was een van de echtgenotes van de al even spraakmakende farao Akhnaton, die op zijn beurt weer de vader van Toetanchamon was.

Nefertiti

Het beroemde portret van Nefertiti, nu in Berlijn

Begin dit jaar voerde de National Geographic Society een tweede scan in het graf van Toetanchamon uit. Hoewel de resultaten daarvan nog niet zijn vrijgegeven, zou uit dit tweede onderzoek blijken dat er helemaal geen extra kamers zijn. De Egyptische oudheidkundige dienst zit inmiddels met de handen in het haar. Eerder presenteerden die namelijk de Japanse vondst van de veronderstelde grafkamers met veel bombarie als ‘voor 67 tot 90% zeker’.

reconstructie

Reconstructie van de twee extra grafkamers waarvan het bestaan nu betwijfeld wordt

Het rondstrooien van de wildste archeologische verhalen blijft niet beperkt tot de Egyptologie. Ook andere archeologen kunnen er wat van. Wat te denken van de aankondiging dat in het noorden van Griekenland het graf van Aristoteles zou zijn gevonden? Dat zou een ontdekking van formaat zijn, want Aristoteles is een van de grootste denkers uit de wereldgeschiedenis.

stagira

Luchtfoto van de opgravingen te Stagira, de geboorteplaats van Aristoteles

Als leerling van Plato en leermeester van Alexander de Grote heeft Aristoteles ons denken op vele terreinen beïnvloed: op het gebied van de politiek en de staatskunde, van de wiskunde, inclusief de logica en de kennisleer, van de moraal, de kosmologie, de biologie en de psychologie, alsmede de redekunst en de poëzie.

tombe

Reconstructie en onderbouw van het gebouw dat nu als graf van Aristoteles wordt geïdentificeerd

Is Aristoteles’ tombe nu eindelijk ontdekt? Dat is verre van zeker. De aangevoerde bewijslast is opvallend gebrekkig. Toch is het op zich niet verwonderlijk dat de Grieken er dezer dagen, precies 2400 jaar na de geboorte van de grote filosoof, mee op de proppen komen. Hun gekrenkte nationale trots kan in de huidige tijd immers best een opsteker gebruiken.

Meer zien over het vermeende graf van Aristoteles? Kijk dan naar deze korte reportage, met ondertitels en virtuele reconstructie: