39 schedels

Eén van de gladitoren-schedels uit Londen met sporen van verwondingen

De belangen die spelen bij het WK voetbal dat over twee weken in Brazilië begint, zijn groot. Dat was in de Oudheid niet anders. De populariteit van de keizer was direct afhankelijk van de kwaliteit van ‘brood en spelen’ die hij zijn volk aan kon bieden.

Ter illustratie en ter vergelijk volgen hier wat getallen. Stadion-dichtheid: in het geval van het WK in Brazilië is er sprake van 1 stadion per 700.000 km2. In het Romeinse Rijk was dat minimaal 1 amfitheater per 30.000 km2. Stadion-grootte: bij het WK Brazilië biedt het grootste stadium, namelijk het Estádio Mário Filho in Rio de Janeiro, plaats aan 76.804 toeschouwers. In Rome bood het Colosseum (amfitheater) plaats aan zeker 50.000 bezoekers en mogelijk zelfs aan 80.000. Het Circus Maximus (paardenrenbaan) had een capaciteit van 150.000 tot 350.000 bezoekers. Duur van het evenement: het WK in Brazilië duurt 38 dagen. In Rome duurden de spelen bij de inwijding van het Colosseum 100 dagen.

circus_maximus

Reconstructie van het Circus Maximus te Rome

Een typisch dagje Colosseum bestond uit een ochtendprogramma waarbij wilde en exotische dieren op elkaar werden losgelaten. Dan volgde een intermezzo waarbij misdadigers publiekelijk werden geëxecuteerd. En tot slot was er een vol middag –en avond programma waarbij getrainde vechtersbazen, de gladiatoren, elkaar te lijf gingen.

dierengladiatoreni

Mozaïekvloer met afbeelding van gladiatoren, dierenjacht en executie (Libië, 2e eeuw n.Chr.)

Uit recent forensisch onderzoek blijkt dat dergelijke gladiatoren daarbij vreselijke verwondingen opliepen. In het centrum van London (Walbrook) zijn 39 schedels teruggevonden, veelal van mannen tussen de 26 en 35 en daterende uit de eerste en tweede eeuw n. Chr. Alle schedels en ook de gebitten vertonen veelvuldige sporen van verwondingen met zowel scherpe als botte wapens. De verwondingen zijn duidelijk toegebracht met het doel het slachtoffer te doden. Sommige verwondingen zijn geheeld, maar de meeste zijn toegebracht vlak voor of tijdens het moment van overlijden. Bij sommige schedels blijkt er zelfs sprake te zijn geweest van onthoofding.

v0_master

Röntgen-foto van één van de gladiatoren-schedels uit London, met geheelde breuk (pijlen)

In de Romeinse wereld was een menselijk leven niet veel waard. Toch kunnen we op het gebied van duurzaamheid nog altijd van de Romeinen leren. Het Colosseum in Rome werd na de inwijding namelijk niet één keer gebruikt, maar vier eeuwen lang, hetgeen mogelijk werd dankzij regelmatig onderhoud en restauratie.

Het Romeinse systeem van gebruik en hergebruik is een veel toekomst-bestendiger systeem dan het bouwen van een complete infrastructuur die maar één enkele keer echt goed wordt gebruikt, zoals niet alleen bij het WK voetbal, maar ook bij de Olympische spelen telkens weer opnieuw het geval is (denk aan Sotchi). In Brazilië zijn de uitgaven, veelal met publiek geld betaald, bovendien inmiddels drie keer zo hoog als vier jaar geleden bij het WK in Zuid-Afrika. In de 21e eeuw zijn we toch zeker in staat om dit soort evenementen op een veel duurzamere manier te organiseren? Waarom laten we bijvoorbeeld de Olympische zomerspelen voortaan niet gewoon altijd in Griekenland plaatsvinden? Dat is immers het land waar de Olympische spelen vandaan komen en waar ze iedere vier jaar ook prima gehouden kunnen worden.

 restauratiejpg

Inscriptie uit het Colosseum in Rome, opgericht n.a.v. een restauratie in de 5e eeuw n.Chr.

Meer weten over de wereld van de Romeinse gladiatoren en wagenmenners? Lees dan Fik Meijer, Gladiatoren (Athenaeum-Polak & Van Gennep 2003) en Wagenrennen (Atheneum-Polak & Van Gennep, 2004).

Meer zien over dieren in het Colosseum. Kijk dan naar deze trailer: