Het raadselachtige bekken van Gundestrup

Detail van uitgehamerd zilveren bekken, 150-50 v. Chr., mogelijk gemaakt in Zuid-Oost Europa

Europa is altijd al een lappendeken van volken en culturen geweest. Wie kennis wil maken met een van de meest fascinerende samenlevingen uit het Europese verleden, kan nu zijn licht opsteken bij het British Museum te Londen. Daar is tot 31 januari 2016 de tentoonstelling Celts, Art and Identity te bewonderen.

Battersea Shield Marketing

Het bronzen schild van Battersea, gevonden in de Thames, 350-50 v. Chr.

De Kelten waren meesterlijke handwerkslieden en dat is op de tentoonstelling goed te zien. De stukken die nu in London worden getoond, zijn allemaal een lust voor het oog. Wie niet naar London kan, krijgt overigens nog een tweede kans. Van 30 maart tot 25 september 2016 wordt de tentoonstelling gecontinueerd in het National Museum of Scotland in Edinburgh.

Snettisham Great Torc

Een goud-zilveren halsband gevonden in Snettisham, Norfolk, 100-50 v. Chr.

De Keltische cultuur was een typische IJzertijd-beschaving. Vanaf het late tweede millennium v. Chr. verspreidde de cultuur zich over grote delen van Europa benoorden de Alpen, van de Atlantische kust in het Westen tot de Karpaten in het Oosten. Tot een aaneengesloten politieke eenheid c.q. talige eenwording kwam het daarbij niet.

Kaart

Verspreiding van de Keltische cultuur in Europa

Vanaf het moment dat Keltische stamverbanden naar Noord-Italie migreerden, kregen ook de Romeinen veelvuldig met de Kelten te maken. Het bleken geduchte tegenstanders. Zo ging in de vroege vierde eeuw v. Chr. de stad Rome bijna ten onder aan Keltisch wapengekletter. Een definitieve ondergang van de stad werd toen op het laatste moment voorkomen door een enorme afkoopsom en door een stel gakkende ganzen. Die waarschuwden de Romeinen tijdig voor een nachtelijke aanval op de Capitool-burcht, waar de laatste bewoners van de stad zich wanhopig hadden verschanst.

Horned helmet

Keltische helm, gevonden in de Thames, 200-50 v. Chr.

Hoewel de belangrijkste Keltische archeologische vindplaatsen zich in het centrale deel van Europa bevinden, is met name in Engeland de interesse voor de Keltische cultuur altijd erg groot geweest. Dat komt omdat de Keltische talen tot op de dag van vandaag voortleven in de talen die met name in Wales, Ierland en in Schotland nog altijd worden gesproken.

Gundestrup Cauldron

Het vat van Gundestrup

Omdat de Kelten zelf geen geschreven bronnen hebben achtergelaten, blijft veel aan hun cultuur en identiteit raadselachtig. Dat geldt zeker ook voor het pronkstuk van de tentoonstelling, het bekken van Gundestrup. Daarop trekt een bonte stoet goden, mensen, en dieren aan ons voorbij, zonder dat we weten wat hier nu precies wordt afgebeeld. Dat geeft overigens niets, want met hun abstracte levendigheid weten de afgebeelde figuren de kijker van vandaag nog altijd te boeien.

Meer weten over de Kelten en hun kunst? Lees dan: Julia Farley en Fraser Hunter, Celts. Art and Identity (London: British Museum, 2015).

Meer zien over de tentoonstelling? Kijk dan naar deze uit de losse pols geschoten “behind the scènes” video met commentaar van de conservatoren van het British Museum: